آیین نامه اجرایی مدارس

 

آیین نامه اجرایی مدارس

شماره جلسه:
652
مجموعه مصوبات شورای عالی آموزش و پرورش
شماره ابلاغ:
8/1077/120
تاریخ جلسه:
20/5/1379
تاریخ ابلاغ:
7/6/1379
عنوان مصوبه : آيين‌نامه‌ اجرايي‌ مدارس‌
 
آيين‌نامه‌ اجرايي‌ مدارس‌
مصوب جلسه 652– تاريخ 20/5/1379 õ شماره ابلاغ 8/1077/120 -تاريخ7/6/1379
 
مقدمه‌:
اهميت‌ و نقش‌ آموزش‌ و پرورش‌ در بهسازي‌ و توسعه‌ زندگي‌ فردي‌ و اجتماعي‌ موجب‌شده‌است‌ كه‌ جامعه‌ و اولياي‌ دانش‌آموزان‌ انتظار داشته‌ باشند كه‌ مدرسه‌ محيطي‌ رشد دهنده‌، پويا وزمينه‌ساز پرورش‌ استعدادهاي‌ بالقوه‌ و خداداد فرزندان‌ آنان‌ باشد.تحقق‌ اهداف‌ متعالي‌ آموزش‌ وپرورش‌ ولزوم‌ توجه‌ به‌ روحيات‌ و ويژگيهاي‌ نسل‌ جوان‌،تفاوتهاي‌ ناشي‌ از شرايط جغرافيايي‌ ومحيطي‌ و محدوديت‌ منابع‌ و امكانات‌، ايجاب‌ مي‌كند كه‌ اداره‌ امور مدارس‌ مبتني‌ بر افزايش‌ قدرت‌تصميم‌گيري‌، استقلال‌نسبي‌، انعطاف‌ پذيري‌ و روشهاي‌ غير متمركز و مشاركت‌جويانه‌ باشد تابتواند فضاي‌ عمومي‌ مدرسه‌ را پويا، پرنشاط و فعال‌ نموده‌ و توانمندي‌ها و خلاقيت‌هاي‌مديران‌، معلمان‌ و دانش‌آموزان‌ را به‌ خوبي‌ شكوفا و متجلي‌ سازد.بدين‌ جهت‌ لازم‌ ديده ‌شد آيين‌نامه ‌اجرايي‌ مدارس‌ با توجه‌ به‌ سياست‌ها و راهبردهاي‌ اساسي‌ آموزش‌ و پرورش‌ از جمله ‌تمركززدايي‌، مدرسه‌ محوري‌ و توسعه‌ مشاركت‌ همه‌ بعدي‌ تنظيم‌گردد و با تفويض‌ اختيارات‌ لازم‌به‌ مدارس‌، زمينه‌ مناسب‌تري‌ براي‌ تحقق‌ اهداف‌ تعليم‌ و تربيت‌ فراهم‌شود.
فصل‌ اول‌ - كليات‌
ماده‌ 1- مدرسه‌ ازمهمترين‌ نهادهاي‌ اجتماعي‌،تربيتي‌ و آموزشي‌ و اصلي‌ترين‌ ركن‌ تعليم‌ وتربيت‌ است‌ كه‌ به‌ منظور تربيت‌ صحيح‌ دانش‌آموزان‌ در ابعاد دینی، اخلاقی، علمی،آموزشي‌،اجتماعي‌ و كشف‌ استعدادها و هدايت‌ و رشد متوازن‌ روحي ومعنوي‌ وجسماني‌ آنان‌براساس‌ اهداف‌ مصوب‌ دوره‌هاي‌ تحصيلي‌ ، برابر ضوابط و دستورالعملهاي‌ وزارت‌آموزش‌ و پرورش‌ تأسيس‌ و اداره‌ مي‌‌شود.
ماده‌ 2- مدرسه‌ با همكاري‌ كليه‌ كاركنان‌ و با مشاركت‌ دانش‌آموزان‌ و اولياي‌ آنان‌ زير نظر مديرمدرسه‌ اداره‌مي‌شود.تعدادكاركنان‌مدرسه‌وشرح‌ وظايف‌ هر یک از آنان توسط وزارت‌آموزش‌وپرورش‌ ابلاغ‌ مي‌شود.
فصل‌ دوم‌ - اركان‌ وشوراهاي‌ مدرسه‌
ماده‌3- اركان‌ و شوراهاي‌ مدرسه‌ عبارتند از:
1 - مدير مدرسه‌.
2 - شوراي‌ مدرسه‌.
3 - انجمن‌ اولياو مربيان‌.
4 - شوراي‌ معلمان‌.
5 - شوراي‌ دانش‌آموزان‌.
 
1ـ مدير مدرسه‌ :
ماده‌4- مدير مدرسه‌به‌ عنوان‌ نماينده‌ آموزش‌ وپرورش‌ منطقه‌ مسئول‌ حسن‌ اجراي‌ فعاليت‌هاي‌آموزشي‌،پرورشي‌،مالي‌و اداري‌ مدرسه‌ مي‌باشد ودر كليه‌ امور مدرسه‌ مسئوليت‌ دارد و موظف‌است‌ براساس‌ مقررات‌ با برنامه‌ريزي‌هاي‌ مناسب‌ و استفاده‌ ازمشاركت‌ كاركنان‌ ،دانش‌آموزان‌ واولياي‌ آنهاو با بهره‌گيري‌ از امكانات‌ وظرفيت‌هاي‌ داخل‌ وخارج‌ از مدرسه‌، جهت‌ تحقق‌ اهداف‌مصوب‌ دوره‌ تحصيلي‌ تلاش‌ كند،به‌گونه‌اي‌ كه‌ ارزيابي‌ عملكرد سال‌ تحصيلي‌ بيانگر ارتقاء و رشدكيفي‌ و مطلوب‌ دانش‌آموزان‌ در ابعاد مختلف‌ باشد.
ماده‌ 5- مديرمدرسه‌ موظف‌ است‌ بامشاركت‌ كاركنان‌ مدرسه‌ و اولياي‌ دانش‌ آموزان‌ برنامه‌ سالانه‌خودرا درابعاد مختلف‌ با رعايت‌ ضوابط آموزش‌ وپرورش‌ تنظيم‌ و به‌ تصويب‌ شوراي‌ مدرسه‌برساند.      
ماده‌ 6- مديرمدرسه‌ موظف‌ است‌ بااستفاده‌ بهينه‌ از منابع‌ مالي‌ دولتي‌ وبابهره‌گيري‌ از مشاركت‌هاي‌ اختياري‌ مردمي‌ و كمك‌هاي‌ خيرين‌ و تقويت‌ منابع‌ اعتباري‌ مدرسه‌ شرايط لازم‌ را براي‌ اجراي‌مناسب‌ برنامه‌مدرسه‌ فراهم‌ كند.
ماده‌7- مدير مدرسه‌ بايد با وظايف‌ و مسؤليتهاي‌ خود و با شرح‌ وظايف‌ همكاران‌ كه‌ ازسوي‌آموزش‌ وپرورش‌ ابلاغ‌ مي‌شود بخوبي‌ آشنا باشد. مدير مدرسه‌ موظف‌ است‌ شرح‌ وظايف‌ مصوب‌هريك‌ از كاركنان‌ مربوط را به‌ آنان‌ ابلاغ‌ نمايدو بر اجراي‌ صحيح‌ آن‌ نظارت‌كند.
ماده‌8 ـ مدير موظف‌ است‌ بطور منظم‌ و برنامه‌ريزي‌ شده‌ شوراي‌ مدرسه‌ ،انجمن‌ اوليا ومربيان‌،شوراي‌ معلمان‌ و شوراي‌ دانش‌آموزان‌ را تشكيل‌ دهد و براجراي‌ مصوبات‌ وچگونگي‌ ثبت‌و نگهداري‌ سوابق‌ و صورت‌ جلسات‌ مربوط نظارت‌كند.مدت‌ فعاليت‌شوراهاوانجمن‌اولياءومربيان‌تاتشكيل‌شوراهاوانجمن‌ سال‌ تحصيلي‌ بعد خواهد بود.
ماده‌ 9- انتصاب‌مديران‌مدارس‌ با رعايت‌ اصل‌ شايسته‌ سالاري‌برابرآيين‌نامه‌انتصاب‌ مديران‌مصوب‌ شوراي‌ عالي‌ آموزش‌ و پرورش‌ خواهدبود.           
 
 
2- شوراي‌ مدرسه‌:
ماده‌10- درراستاي‌سياست‌ مدرسه‌ محوري‌ وتفويض‌اختيارات‌ به مدارس‌وبه‌منظور توسعه‌مشاركت‌،همكاري واستفاده‌ازتجارب‌ معلمان،مربيان واولياي‌دانش‌ آموزان‌ دراداره‌مدرسه‌، بهبود فرايند تصميم‌گيري، ارتقاي‌ كيفي‌ فعاليتهاي‌ آموزشي‌ وپرورشي‌ واداری، تدوين‌برنامه‌هاي‌سالانه‌ مدرسه‌ وهماهنگي‌ امور ونظارت‌ بر فعاليتهاي‌ مربوط،در هر يك‌ از مدارس‌شورايي‌ به‌نام‌ شوراي‌ مدرسه‌ تشكيل‌مي‌گردد.تركيب‌ اعضا و شرح‌ وظايف‌ شوراي‌ مدرسه‌ به‌ شرح‌زير است‌:
الف‌- تركيب‌ اعضاء:
1- مديرمدرسه‌.
2- معاونين‌ مدرسه‌ .
3- يك‌ نفراز مربيان‌ امور تربيتي‌ يا مشاوران‌ به‌ انتخاب‌ مربيان‌ و مشاوران‌ مدرسه‌.
4- نماينده‌ شوراي‌ معلمان‌.
5- نماينده‌ انجمن‌ اوليا و مربيان‌ به‌ انتخاب‌ انجمن‌.
تبصره‌ - درصورت‌لزوم‌ و به‌ ويژه‌ درمواقعي‌ كه‌ پيشنهادهاي‌ شوراي‌ دانش‌آموزان‌ مطرح‌ است ‌مديرمدرسه‌ از نماينده‌ شوراي‌ دانش‌آموزان‌ و برحسب‌ مورد از افراد ذيربط و صاحب‌نظربراي‌شركت‌ در جلسات‌ شوراي‌ مدرسه‌  دعوت‌ مي‌كند.
ب‌ - شرح‌ وظايف‌ :
1- مراقبت‌ ونظارت‌ بر فعاليتهاي‌ مدرسه‌ درچارچوب‌ اهداف‌ مصوب‌ دوره‌ تحصيلي‌ و مفاداين‌آيين‌نامه‌ .
2- نظارت‌ برحسن‌ اجراي‌ مصوبات‌ شوراي‌ عالي‌آموزش‌ وپرورش‌ و دستورالعملهاي‌ مربوطوبخشنامه‌هاي‌ ابلاغي‌ از سوي‌ وزارت‌ آموزش‌ وپرورش‌ وبرنامه‌ريزي‌ براي‌توجيه‌وآموزش‌عوامل‌ذيربط.
3- بررسي‌ و تأييد برنامه‌هاي‌ پيشنهادي‌ سالانه‌ مدرسه‌ كه‌ از سوي‌ مدير،در چارچوب‌ مقررات‌و ضوابط مربوط،به‌ شورا ارائه‌ مي‌شود.
4- بررسي‌ و اتخاذ تصميم‌ در مورد پيشنهادهاي‌ ارائه‌ شده‌ از سوي‌ شوراي‌ معلمان‌، انجمن‌ اولياو مربيان‌ و شوراي‌ دانش‌آموزان‌.
5- بررسي‌وتأييدبرنامه‌هاي‌مربوط به‌بزرگداشت‌ايام‌الله‌ومناسبت‌هاي‌ مختلف‌ ديني‌ و انقلابي‌وملي‌.
6- بررسي‌ و تأييد برنامه‌هاي‌ مربوط به‌ مسابقات‌ علمي‌،ورزشي‌،فرهنگي‌ و هنري‌ در سطح‌مدرسه‌.
7- بررسي و تأييد برنامه‌ اردوها و بازديدهاي ‌دانش‌آموزان ‌از مراكز علمي‌، فرهنگی، حرفه‌اي‌بارعايت‌ ماده‌ 107 اين‌ آيين‌ نامه‌ .
8- بحث‌ و اتخاذ تصميم ‌در مورد چگونگي ‌برگزاري‌ امتحانات‌ با رعايت‌ مقررات ‌و دستورالعملهاي‌ مربوط.
9- تصميم‌گيري‌درموردتشويق‌وتنبيه‌دانش‌آموزان‌برابرمندرجات‌بندهاي‌ 2 و3 فصل ششم‌ اين‌آيين‌نامه‌.
10- برنامه‌ريزي‌براي‌تقديرازكاركنان‌ و دانش‌آموزان‌ نمونه‌ به‌ منظور ارائه ‌الگوهاي ‌شايسته‌ با همكاري‌ انجمن‌ اولياء و مربيان‌.
11- تصمیم گیری در مورد تخلفات امتحانات داخلی دانش آموزان برابر آیین نامه رسیدگی به تخلفات امتحانی.
12ـ تصميم‌گيري‌ درمورد لباس‌ و پوشش‌ دانش‌آموزان‌،در چارچوب‌ مباني‌ و ضوابط مندرج‌در فصل‌ پنجم‌ اين‌ آيين‌نامه‌.
13- نظارت‌برفرآيندبودجه‌بندي‌برنامه‌درسي‌ارائه‌ شده‌از سوي‌ شوراي‌ معلمان‌ و تأييدآن‌براي‌ اجرا.
14ـ بررسي‌ مشكلات‌ موردي‌ دانش‌ آموزاني‌ كه‌ بامسائل‌ خاصي‌ ازنظرآموزشي‌ و پرورشي ‌مواجهند و ارائه‌پيشنهادبه‌ كميسيون‌ خاص‌ ادارات‌ آموزش‌ و پرورش ‌مربوط باتوجه‌ به‌اختيارات‌ كميسيون‌ مذكور.
15ـ صدور مجوز اخذ امتحان‌ از دانش‌آموزي‌ كه‌ در امتحان‌ پاياني[1][1] داخلي‌ و امتحان‌ جهش‌تحصيلي‌ و تغيير رشته‌ غيبت‌ موجه‌ داشته‌ است‌تا دوهفته‌ پس‌ از پايان‌ ايام‌ امتحانات‌.
16- بررسی و تصویب پیشنهاد شورای معلمان در مورد تعیین پایه تحصیلی  دانش آموزان دوره ابتدایی مشمول ماده 43 این آیین نامه.
17ـ برنامه‌ريزي‌ براي‌ كمك‌ به‌ دانش‌آموزاني‌ كه‌ شرايط استفاده‌ از ماده‌ 54 اين‌ آيين‌ نامه‌ رادارامي‌باشند.
18- تصميم‌گيري‌ درمورد دايربودن‌ مدرسه‌ در ايام‌ تعطيل‌ رسمي‌ و اوقات‌ فراغت‌، براي‌ فعاليتهاي‌ فوق‌ برنامه‌ آموزشي‌ و پرورشي‌، با مسئوليت‌ مستقيم‌ مدير مدرسه‌.[2][2]
19- برنامه‌ريزي‌ براي‌ ارتقاي‌ هر چه‌ بيشتر دانش‌ معلمان‌ و كاركنان‌ مدرسه‌.
20- ترويج‌ وگسترش‌ فعاليتهاي‌آموزشي‌ ،پرورشي‌ وتقويت‌ اعتقادات‌ ديني‌ ،قرآني‌ و نمازومكارم‌ اخلاقي‌ و فراهم‌آوردن‌امكانات‌ و زمينه‌هاي‌ برگزاري‌ شايسته‌ مراسم‌ گوناگون‌ عبادي‌ - سياسي‌.
21- بررسی و اتخاذ تصمیم در مورد چگونگی ارتقاء مهارت های زندگی واجتماعی مورد نیاز دانش‌آموزان.
 22- برنامه‌ريزي‌ مناسب‌ به‌ منظورتوسعه‌ تربيت‌ بدني‌ ،بهبودوضع‌ امكانات‌ ورزشي،‌ حفظ وتوسعه‌ نمودهاي‌ عيني‌ اخلاق‌ وآداب‌ اسلامي‌ ،ارتقاي‌ سطح‌ بهداشت‌ ، بهبود وضعیت فضا وتجهيزات‌ كارگاهي‌، آزمايشگاهي‌ و نمازخانه ‌وحفظ محيط زيست‌.
23- بررسي‌ و اتخاذ تصميم‌ در مورد نحوه‌ مشاركت‌ مؤسسات‌ و دستگاههاي‌ آموزشي‌ خارج‌از مدرسه‌ درآموزشهاي‌ علمي‌ وعملي‌ دانش‌ آموزان‌ براساس‌ آيين‌نامه‌هاي‌ مربوط.
24- بررسي‌ واتخاذ تصميم‌ درمورد عرضه‌ توليدات‌ وارائه‌ خدمات‌ حاصل‌ از فعاليتهاي‌آموزشي‌ (عملي‌ - كارگاهي‌)دانش‌ آموزان‌ به‌ متقاضيان‌ براساس‌ آيين‌ نامه‌ مربوط.
25- برنامه‌ريزي‌ مناسب‌ براي‌ برقراري‌ ارتباط و تعامل‌ بين‌ مدرسه‌ وجامعه‌ محلي‌ به‌ منظوربهره‌مندي‌ از امكانات‌ وظرفيت‌هاي‌ پيرامون‌ مدرسه‌ درارتقاء اموركمي‌ وكيفي‌ مدرسه.
26- تعيين‌ پايه‌ تحصيلي‌ دانش‌آموزي‌ كه‌ در نظام‌ آموزشي‌ خارجي‌ تحصيل‌كرده‌ ومتقاضي‌ ادامه ‌تحصيل‌ در مدرسه ‌ايراني‌ خارج ‌از كشور است‌، با رعايت‌ مفاد آئين‌نامه ‌ارزشيابي‌مدارك‌تحصيلي‌خارجي‌[3][3].
27- تغيير رشته‌ تحصيلي‌ دانش‌ آموزاني‌ كه‌ رشته‌ تحصيلي‌ آنان‌ در كشور محل‌ انتقال‌ موجودنمي‌باشد،چنانچه‌ دانش‌ آموز بايد در امتحان‌ برخي‌ از دروس‌ به‌ عنوان‌ تغيير رشته‌ شركت‌ كندمي‌تواند ضمن‌ ثبت‌ نام‌ و ادامه‌ تحصيل‌ در رشته‌ مورد نظر ،دروس‌ مربوط را تاپايان‌ سال‌تحصيلي‌ امتحان‌ دهد.1
28- انتخاب‌ دانش‌ آموز جهت‌ تحصيل‌ در مدرسه‌ شبانه‌ روزي‌ با رعايت‌ اساسنامه ‌مدارس‌شبانه‌روزي.
29ـ بررسي‌ واتخاذ تصميم‌ در مورد دانش‌ آموزاني‌ كه‌ با مشكلات‌ اخلاقي‌ و رفتاري‌ خاص‌مواجهند با حفظ و رعايت‌ شأن‌ و كرامت‌ انساني‌ آنان‌ و تصميم‌‌گيري‌ درمورد دانش آموزان‌مشمول‌ ماده‌ 84 اين‌آيين‌نامه‌. در چنين‌ مواردي‌ موضوع‌ با حضور مدير، يكي‌ از معاونين‌ به‌انتخاب‌ مدير،يك‌ نفر از مربيان‌ امور تربيتي‌به‌انتخاب‌ مربيان‌ و مشاور مدرسه‌ (در صورت‌وجود مشاور در مدرسه) بررسي‌ وتصميم‌لازم‌ اتخاذ مي‌شود.
ماده‌ 11- رياست‌ شوراي‌ مدرسه‌ با مديراست‌ ودستورجلسات‌ شوراي‌ مدرسه‌ با نظر اعضاي‌شوراي‌ مذكورتوسط مديرمدرسه‌ تعيين‌ مي‌ شود.مسئوليت‌ اجراي‌ تصميم‌‌هاي‌ شوراي‌ مدرسه‌ نيز با مدير خواهد بود. همه‌ كاركنان ‌مدرسه ‌موظفند براي‌ اجراي‌مطلوب‌مصوبات‌شوراهمكاري نمايند.
تبصره‌ - دبيرشوراي‌ مدرسه‌ در اولين‌ جلسه‌ ازبين‌ اعضا تعيين‌ مي‌شود. دبير شورا موظف‌ است‌ خلاصه‌اي‌ از مذاكرات‌ يا تصميمات‌ متخذه‌ هر جلسه‌ را ثبت‌ نموده‌ و به‌ امضاي‌اعضاي‌ شورابرساند.
ماده‌ 12- در هر سال‌ تحصيلي‌ مدير بايد در اولين‌ فرصت‌ و حداكثر يكماه‌ پس‌ از بازگشايي‌مدارس‌ نسبت‌ به‌ تشكيل‌ شوراي‌ مدرسه‌ اقدام‌كند. شوراي‌ مدرسه‌ حداقل‌هردوهفته‌ يكبارتشكيل‌جلسه‌خواهدداد.
ماده‌ 13- شوراي‌ مدرسه‌ با حضور  اعضاء رسميت‌ مي‌يابد و مصوبات‌ آن‌ با رأي‌ اكثريت‌حاضرين‌ جلسه‌ قابل‌ اجرا مي‌باشد. مصوبات‌ شورا نبايد با آيين‌نامه‌ها و مقررات‌ عمومي‌ كشور وضوابط وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌ مغايرت‌ داشته‌ باشد.
تبصره‌- در مدارسي‌ كه‌ به‌ علت‌ كم‌بودن‌ تعداد دانش‌ آموز و عدم‌ حضور برخي‌ از افراد موضوع‌بندالف‌ماده‌10تعداداعضاءكمتراز 3 نفر باشد شورا تشكيل ‌نمي‌شود و وظايف‌ آن‌ به ‌مديرواگذارمي‌گردد.
 
3ـ انجمن‌ اولياء و مربيان‌:
ماده14- به‌ منظور تقويت‌ همكاري‌ و مشاركت‌ اولياي‌ دانش‌آموزان‌ براي‌ كمك‌ به‌ ارتقاي‌ كيفيت‌فعاليتهاي‌ آموزشي‌ و پرورشي‌ و گسترش‌ ارتباط دوكانون‌ مقدس‌ خانه‌ و مدرسه‌، انجمن‌ اوليا ومربيان‌ تشكيل‌مي‌شود.تركيب‌ اعضا و وظايف‌ انجمن‌ اوليا و مربيان مدارس‌ به‌ شرح‌ زير است‌:
الف‌ - تركيب‌ اعضا:
1- مدير مدرسه‌.
2- يكي‌ از معاونين‌ به‌ انتخاب‌ مدير.
3- نماينده‌ شوراي‌ معلمان‌.
4- معاون‌پرورشي‌يايكي‌ازمربيان‌امورتربيتي‌ودر صورت‌ نبودن‌مربي‌،يكي‌ازمعلمان‌ آگاه ‌به ‌مسائل‌تربيتي‌ به‌ انتخاب‌ مدير.
5- منتخبين‌ اولياي‌ دانش‌آموزان‌.
تبصره‌1- تعداد اولياي‌ دانش‌آموزان‌ و نحوه‌ انتخاب‌ آنان‌ جهت‌ عضويت‌ در انجمن‌ و چگونگي‌ وزمان‌ تشكيل‌ جلسات‌ برابر آيين‌ نامه‌ انجمن‌ مركزي‌ اوليا و مربيان‌ خواهد بود.     
تبصره2- درصورت‌ لزوم‌ مدير مدرسه‌ مي‌تواند از نماينده‌ شوراي‌ دانش‌آموزان‌ و برحسب‌ موردازافراد ذيربط و صاحب‌نظر براي‌ شركت‌ در جلسات‌ انجمن‌ دعوت‌ كند.
ب‌ - شرح‌ وظايف‌:
1- تأمين‌ مشاركت‌ فكري‌، فرهنگي‌،عاطفي‌ و آموزشي‌ اوليا و تقويت‌ هماهنگي‌ و همسويي‌ تربيتي‌و آموزشي‌ خانه‌ و مدرسه.
2- برنامه‌ريزي‌ و تشكيل‌ جلسات‌ عمومي‌ اولياي‌ دانش‌آموزان‌.
3- برنامه‌ريزي‌ و تصميم‌گيري‌ جهت‌ تشكيل‌ جلسات‌ آموزش‌ خانواده‌.
4- همكاري‌ و مشاركت‌ با شوراي‌ معلمان‌ در برگزاري‌ كلاسهاي‌ فوق‌ برنامه‌.
5- مشاركت‌ در اجراي‌ برنامه‌هاي‌ كارآموزي‌ هنرجويان‌ در هنرستانها .
6- همكاري‌ و مشاركت‌ با مدير مدرسه‌ در اجراي‌ فعاليتهاي‌ پرورشي‌،برگزاري‌ اردوهاي‌ دانش‌آموزي‌ و بازديد از مراكز علمي‌،آموزشي‌ و فرهنگي‌.
7- همكاري‌ و مشاركت‌ درباره‌ چگونگي‌ قدرداني‌ از كاركنان‌،اوليا و دانش‌آموزان‌ و اعضاي‌شوراهاي‌ مدرسه‌ با رعايت‌ ضوابط و مقررات‌ مربوط.
8-جلب‌ همكاري‌ اولياي‌ دانش‌آموزان‌ جهت‌ مشاركت‌ و كمك‌ به‌ ارتقاء كيفيت‌ فعاليتهاي‌ مربوط وارائه‌ پيشنهادهاي‌ لازم‌ به‌ مدير مدرسه‌.
9- تلاش‌ و همكاري‌ براي‌ جلب‌ مشاركت‌ اولياي‌ دانش‌آموزان‌،صاحبان‌ حِرَف‌، افراد خيّر وموسسات‌ خيّريه‌ در تأمين‌ امكانات‌ مورد نياز و بهبود اداره‌ امور مدرسه‌.
10- نظارت‌ بر چگونگي‌ اخذ كمكهاي‌ مردمي‌  با رعايت‌ قوانين‌ و مقررات‌ مربوط.
11ـ تشكيل‌ شوراي‌ مالي‌  مدرسه‌ با عضويت‌ مدير مدرسه‌ ،رئيس‌ انجمن‌ و نماينده‌ شوراي‌ معلمان‌در اولين‌ جلسه‌ انجمن‌.
12- نظارت‌ بر نحوه‌ هزينه‌ وجوه‌ حاصل‌ از كمكهاي‌ مردمي‌ ،خدمات‌ فوق برنامه، سرانه ‌دانش‌آموزان‌ و كمكهاي‌شوراهاي‌ آموزش‌ و پرورش‌ ازطريق‌شوراي‌ مالي‌ و مطابقت‌ موارد هزينه‌ بابرنامه‌هاي‌ مصوب‌ شوراي‌ مدرسه‌.
13ـ بررسي‌ و اتخاذ تصميم‌ نسبت‌ به‌ سرويس‌ رفت‌ و آمد دانش‌آموزان‌.
14- انتخاب‌ نماينده‌ براي‌ شركت‌ در شوراي‌ مدرسه‌.
15ـ انجام اموري‌كه‌براساس‌بخشنامه‌هاي‌انجمن‌مركزي‌اولياو مربيان‌ به‌ عهده‌ انجمن‌ مدرسه‌ محول‌مي‌گردد.
تبصره‌1- درمدارس‌ بزرگسالان‌ و مدارس‌ كم‌جمعيتي‌ كه‌ برابر آيين‌نامه‌ انجمن‌ مركزي‌ اوليا ومربيان‌، امكان‌تشكيل‌ انجمن‌ نمي‌باشد،وظايف‌ انجمن‌ به‌ مدير مدرسه‌ واگذار مي‌شود. 
تبصره‌ 2- مدارس‌ ضميمه‌ ومدارسي‌ كه‌ به‌ صورت‌ مجتمع‌ (ابتدايي‌ ،راهنمايي‌ تحصيلي‌ومتوسطه‌)توسط يك‌ مدير اداره‌ مي‌شوند مي‌توانند درصورت‌ تمايل‌ مدير، انجمن‌ اولياء ومربيان‌رابه‌ صورت‌ مشترك‌ تشكيل‌ دهند.
 
4- شوراي‌ معلمان‌:
ماده‌ 15- به‌ منظور بحث‌ و تبادل‌ نظرو هماهنگي‌ در امور آموزشي‌، پرورشي‌ و اداري‌ مدرسه‌ و تأمين‌ مشاركت‌ معلمان‌ در حسن‌ جريان‌ آموزشي‌ و پرورشي‌ واداري‌ مدرسه‌، شورايي‌ به‌نام‌ شوراي ‌معلمان‌ با شركت‌ همه‌ معلمان‌ ، مربيان‌ و مشاوران‌ مدرسه‌ تشكيل‌ مي‌گردد. وظايف‌ شوراي‌ معلمان‌به‌ شرح‌ زير است‌:
1ـ نظارت‌ بر همسويي‌برنامه‌ها و روشهاي‌كاري‌ در چار چوب‌ اهداف‌ مصوب‌ دوره‌ تحصيلي‌ ومفاد اين‌ آيين‌نامه‌.
2ـ مشاركت‌ مؤثر و كارآمد در تهيه‌ برنامه‌ها و فعاليتهاي‌ آموزشي‌ و پرورشي‌ مدرسه‌ وهمكاري‌در اجراي‌ آن‌ پس‌ از تأييد شوراي‌ مدرسه‌.
3- بودجه‌بندي‌ برنامه ‌درسي‌ با رعايت‌ مقررات ‌مربوط و ارائه ‌آن ‌به ‌شوراي ‌مدرسه ‌جهت‌ تأييد.
4- بررسي‌ و تبادل‌ نظر پيرامون‌ چگونگي‌ افزايش‌ اثر بخشي‌ روشهاي‌ تدريس‌.
5- چاره‌‌انديشي‌ براي‌ تأمين‌ مشاركت‌ فعال‌ دانش‌آموزان‌ در فرايند آموزش‌ و پرورش‌.
6- تلاش ‌در ارتقاي‌ كيفيت‌ برنامه‌هاي‌ آموزشي‌ وپرورشي‌ وبررسي‌ علل‌ افت‌ تحصيلي‌ دانش‌آموزان‌ وبرنامه‌ريزي‌ براي‌ كاهش‌ آن‌ .
7- مشاركت‌ در تنظيم‌ برنامه‌هاي‌ پرورشي‌،تقويت‌ اعتقادات‌ ديني‌ واخلاقي‌ و آداب‌ اسلامي‌ در دانش‌آموزان‌ .
8- بررسي‌ و تبادل‌ نظر به‌ منظور هماهنگ‌ كردن‌ نحوه‌ تشويق‌ وتنبيه‌ دانش‌آموزان‌.
9- بحث‌ وتبادل‌نظرواتخاذ تدابير مناسب‌ درموردمسائل‌ آموزشي‌،پرورشي‌ و انضباطی‌دانش‌آموزان‌ و بهبود اداره‌ مدرسه‌.
10- بحث‌ وتبادل‌نظردرباره‌محتواي‌كتابهاي‌درسي‌وانعكاس‌ آن‌ به‌ مسئولين‌ ذيربط از طريق‌مدير مدرسه‌.
11- تبادل‌ نظر و هماهنگي‌ در مورد نحوه‌ استفاده‌ از وسايل‌ آموزشي‌ ، كمك‌ آموزشي‌وكارگاهي‌.
12- ارائه‌ راهكارهاي‌ مناسب‌ براي‌ ترغيب‌ دانش‌آموزان‌ به‌ منظور انجام‌ مطالعات‌ درسي‌ وغيردرسي‌.
13- ايجاد هماهنگي‌ در ارتباط با نحوه‌ و ميزان‌ تكاليف‌ درسي‌ دانش‌ آموزان ‌متناسب‌ با نياز،استعدادهاوعلائق‌ آنان‌ .
14- همكاري‌،برنامه‌ريزي‌ و تصميم‌گيري‌ در خصوص‌ چگونگي‌ تشكيل‌ كلاسهاي‌ فوق‌برنامه‌ با مشاركت‌ انجمن‌ اوليا و مربيان‌ و رعايت‌ ضوابط مربوط.
15- بررسي‌ منابع‌ آموزشي‌ ،كمك‌آموزشي‌ و پرورشي‌ و انتخاب‌ و معرفي‌ كتب‌، نشريات‌،نوارهاي‌ صوتي‌ و تصويري‌ جهت‌ استفاده‌  در مدرسه‌ با رعايت‌ ساير مقررات‌.
16- انتخاب‌ نماينده‌ يانمايندگان‌ شوراي‌ معلمان‌ براي‌ شركت‌ در شوراي‌ مدرسه‌ و انجمن‌اولياومربيان‌ دراولين‌جلسه‌ شوراي‌ معلمان‌.
17- تعيين‌ پايه‌ تحصيلي‌ دانش‌ آموزان‌ مشمول‌ ماده‌ 43 اين‌ آيين‌نامه‌ وارائه‌ پيشنهاد به‌شوراي‌مدرسه‌.
ماده‌ 16ـ رياست‌ شوراي‌ معلمان‌ به‌ عهده‌ مدير و در غياب‌ مدير برعهده‌ نايب‌ رئيس‌ است‌ كه‌توسط شوراي‌ معلمان ‌تعيين‌ مي‌شود. مدير مدرسه‌ مسئول ‌تعيين ‌دستور جلسات‌ و اجراي ‌تصميماتي‌است‌كه‌اتخاذمي‌شود.
تبصره‌1- مدير مدرسه‌ مي‌تواند در صورت‌ لزوم‌ از متخصصين‌ تعليم‌ و تربيت‌، معلمان ‌بازنشسته‌، كارشناسان‌ و مسئولين‌ آموزش‌ و پرورش‌ و اولياي‌ دانش‌ آموزان‌ جهت‌ شركت‌ درشوراي‌ معلمان‌ و تبادل‌ نظر در زمينه‌هاي‌ مربوط دعوت‌ كند.  
تبصره‌2- دبير شوراي‌ معلمان‌ در اولين‌ جلسه‌ توسط اعضاي‌ شورا تعيين‌ مي‌شود و موظف‌است‌خلاصه‌اي‌ از مذاكرات‌ يا تصميمات‌ متخذه‌ هر جلسه‌ را ثبت‌ نموده‌ و به‌ امضاي‌ اعضاي‌ شورابرساند.
تبصره‌3- شوراي‌ معلمان‌ مي‌ تواندبه‌ منظور انجام‌ بهتر وظايف‌ خودنسبت‌ به‌ تشكيل‌ گروههاي‌درسي‌ وآموزشي‌ اقدام‌ نمايد.
ماده‌ 17- مديران‌ مدارس‌ موظفند اولين‌ جلسه‌ شوراي‌ معلمان‌ راحتي‌ الامكان‌ قبل‌ از بازگشايي‌مدارس‌ وحداكثرتاده‌ روز پس‌ از آن‌ تشكيل‌دهند.جلسات‌ شوراي‌ معلمان‌ حداقل‌ هر ماه‌ يك‌ بارتشكيل‌ مي‌شود.
 
5- شوراي‌  دانش‌‌آموزان‌:
ماده‌ 18- به‌ منظورمشاركت‌ دانش‌ آموزان‌ درامورمربوط به‌ مسائل‌ آموزشي‌، پرورشي‌، انضباطي‌، ورزشي‌ و فوق‌ برنامه‌ و ايجاد ارتباط صحيح‌ و مستقيم‌ دوسويه‌ بين‌ دانش‌آموزان‌ و اولياي‌مدرسه‌ وارج‌ نهادن‌ به‌ شخصيت‌ و كرامت‌ آنان‌ وتقويت‌ اعتمادبه‌ نفس‌ و خودباوري‌ و مسئوليت‌پذيري‌ ومشاركت‌ جويي‌ در آنان‌، شوراي‌ دانش‌آموزان‌ درسطح‌ مدارس‌ تشكيل‌ مي‌شود. تركيب‌ اعضا و شرح‌ وظايف‌ شوراي‌ دانش‌آموزان‌ به‌ شرح‌ زير است‌:
الف‌ - تركيب‌ اعضا:
اعضاء شوراي‌ دانش‌آموزان‌ ،ازميان‌ دانش‌ آموزان‌ شاغل‌ به‌ تحصيل‌ همان‌ مدرسه‌ خواهند بود، تعدادو نحوه‌ انتخاب‌ اعضابرابر دستورالعملي‌ خواهد بود كه‌ توسط وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌ تنظيم‌ وابلاغ‌ مي‌گردد.
ب‌ - شرح‌ وظايف‌:
1- مراقبت‌ برهمسويي‌ فعاليت‌هاي‌ شوراي‌ دانش‌آموزان‌ با مفاد اين‌ آيين‌ نامه‌ .
2ـ بررسي‌ پيرامون‌ چگونگي‌ مشاركت‌ دانش‌آموزان‌ در بخشي‌ از فعاليت‌هاي‌  آموزشي‌ وپرورشي‌ و اجرائي‌ مدرسه‌ و ارائه‌ پيشنهاد به‌ مدير مدرسه‌.
3ـ همكاري‌ در برنامه‌ريزي‌ و اجراي‌ مناسبتهاي‌مذهبي‌، انقلابي‌ وملي‌ در مدارس‌.
4ـ اداره‌ نشريه‌ ديواري‌ و همكاري‌ دراداره‌ امور كتابخانه‌ مدارس‌.
5 - همكاري‌ در برگزاري‌ مسابقات‌ فرهنگي‌،هنري‌،علمي‌ و ورزشي‌ دانش‌آموزان‌.
6ـ همكاري‌ در برگزاري‌ بازديدهاي‌ علمي‌ و اردوهاي‌ تفريحي‌ و مذهبي‌.
7ـ همكاري‌ دربرگزاري‌ نماز جماعت‌ و اداره‌ نمازخانه‌ مدارس‌.
8 ـ همكاري‌ درتشكيل‌ و اداره‌ تعاوني‌ دانش‌آموزان‌ در مدارس‌.
9ـ همكاري‌ در امور انتظامي‌ و بهداشتي‌ مدرسه‌.
10- همكاري‌ در تنظيم‌ برنامه‌امتحانات‌ داخلي‌ مدرسه‌. 
11ـ انتخاب‌ نماينده‌ براي‌ شركت‌ موردي‌ در شوراي‌ مدرسه‌ و انجمن‌ اولياء و مربيان‌ .
12ـ ارائه پیشنهاد به مدیر مدرسه جهت تشویق دانش آموزانی که مشارکت فعال در امور اجرایی مدرسه داشته اند.
ماده‌19- شوراي‌ دانش‌آموزان‌ يك‌ شوراي‌ درون‌ مدرسه‌اي‌ است‌وفاقدشعبه‌وتشكيلات‌ خارج‌از             مدرسه‌خواهدبود.شوراي‌ دانش‌ آموزان‌ مجازبه ايجادرقابت‌هاي‌ ناسالم‌ سياسي‌ وفعاليت‌جناحي‌ وحزبي‌درداخل‌ ياخارج‌ ازمدرسه‌ نمي‌باشد و نمي تواند در انتخابات‌له يا عليه ‌كانديداها فعاليت‌ نمايد.
ماده20- مدير مدرسه‌ موظف‌ است‌ نسبت‌ به‌ تشكيل‌ شوراي‌ دانش‌آموزان‌ برابر شيوه‌نامه‌ ابلاغي‌درهرسال‌ اقدام‌نمايد.جلسات‌ شوراي‌ دانش‌ آموزان حداقل‌ هرماه‌ يكبار تشكيل‌ مي‌شود.
تبصره‌1- براي‌ اثربخشي‌ بيشتر شوراي‌ دانش‌ آموزان‌ ،يكي‌ از معاونان‌ يا مربيان‌ امور تربيتي‌ و در غیاب آنها یکی از معلمان مدرسه به انتخاب مدیر، ضمن هدایت جلسات شورای دانش آموزان، مشکلات آنان را پيگيري‌ مي‌نمايد.
تبصره‌2- شوراي‌ دانش‌ آموزان‌ مي‌تواندباموافقت‌ شوراي‌ مدرسه‌ نسبت‌به‌ تشكيل ‌انجمن‌هاي ‌ديني‌، فرهنگي‌ ، هنري‌ ، ورزشي‌ وعلمي‌ اقدام‌ كند.           
ماده‌21- شوراي‌ دانش‌‌آموزان‌ درمدارس‌ نقش‌ مشورتي‌ و مشاركت‌ در اموراجرايي‌ دارد وتصميم‌هاي‌ آن‌ با رأي‌ اكثريت‌ و پس‌ از تأييد مدير بارعايت‌ مفاد اين‌ آئين‌‌نامه‌ قابل اجراخواهدبود.مديرمدرسه‌ همكاري‌ لازم‌ رابراي‌ رفع‌ مشكلات‌ شوراي‌ دانش‌ آموزان‌ درحدامكانات‌وتوان‌ بعمل‌ خواهدآورد.
نكات‌ ضروري‌ درمورد انجمن‌ اولياء ومربيان‌ وشوراهاي‌ مدرسه‌ :
ماده‌ 22- تشكيل‌ هرگونه‌ انجمن‌ يا شورايي‌ در مدرسه‌ به‌ غير از موارد مندرج‌ در اين‌ آيين‌نامه‌، قبل‌از تصويب‌ شوراي‌ عالي‌ آموزش‌ و پرورش‌ مجاز نيست‌.
تبصره‌- انجمن‌ها و شوراهايي‌ كه‌ براساس‌ مقررات‌ عمومي‌ كشور مانند مصوبات‌ مجلس‌ شوراي‌اسلامي‌، شوراي‌ عالي‌ انقلاب‌ فرهنگي‌ و هیأت دولت‌ تشكيل‌ مي‌شوند تابع‌ مقررات‌ خاص‌ خودخواهند بود.
ماده‌ 23 - مكاتبات‌ ياهرنوع‌ ارتباط اشخاص‌ حقيقي‌ ياحقوقي‌ باانجمن‌ اولياء ومربيان‌ ياهريك‌             ازشوراهاي‌ مدرسه‌ فقط ازطريق‌ مديرمدرسه‌ انجام‌ مي‌گيرد.
ماده‌ 24- شوراهاي‌ مندرج‌ دراين‌ آيين‌ نامه‌ درسطح‌ مدرسه‌ فعاليت‌ مي‌كنند وتشكيل‌ آنها در سطح‌ منطقه‌ يابالاتربدون‌ تصويب‌ شوراي‌ عالي‌ آموزش‌ وپرورش‌ مجاز نخواهد بود. 
ماده‌25- درمواردي‌ كه تصميم‌هاي‌ اتخاذشده درانجمن‌ اولياومربيان ياهريك‌از شوراهاي ‌مدرسه‌، بانظرمديرمغايرباشد،مديرموضوع‌رابه‌ اداره آموزش و پرورش مربوط منعکس کرده ‌ورأي‌ونظررييس‌ اداره‌ متبوع لازم‌ الاجرا مي‌باشد.

ماده‌ 26- مديرمدرسه موظف است‌ هرسه‌ ماه‌ يكبارگزارشي‌ ازنحوه‌ فعاليت‌ شوراها و انجمن اولیاءومربيان‌ شامل‌ تعداد جلسات‌ و اهم‌ تصميم‌گيري‌‌هاي‌ شوراي‌  مدرسه‌ رابه‌ اداره ‌آموزش‌وپرورش‌ محل‌ ارسال‌ نمايد.
تبصره- ادارات‌آموزش‌ و پرورش‌، انجمن‌اولياء ومربيان ‌وشوراهاي‌ فعال مدارس را مورد تشویق ‌قرارخواهند داد.
فصل‌ سوم‌ - شرايط ثبت‌ نام‌ وادامه‌ تحصيل‌ دانش‌ آموزان‌
ماده27-ثبت‌ نام‌ دانش‌آموزان‌ براي‌ ورودبه‌ هريك‌ ازدوره‌هاي‌ تحصيلي‌ درمدارس‌ داخل کشور با ‌اصل‌ شناسنامه‌ ودرمدارس خارج‌ ازكشوربااصل‌ شناسنامه‌ يا گذرنامه صورت مي‌گيرد. [5][5]
ماده‌ 28- هنگام‌ ثبت‌نام‌ دانش‌آموز در پايه‌ اول‌ دبستان‌ و انتقال‌ دانش‌ آموز پايه ‌مذكور از يك‌ مدرسه‌ به‌ مدرسه‌ ديگر،مدير مدرسه‌ بايد پس‌ از رؤيت‌  شناسنامه‌، صحت‌ شرط سني‌ دانش‌آموز رابا قيد تاريخ‌ مطابقت‌ درظهر تصوير (فتوكپي‌) شناسنامه‌، گواهي‌ و امضا نمايد.گواهي‌ مذكور بايد درپرونده‌ تحصيلي‌ دانش‌آموز ضبط و نگهداري‌ شود.
ماده‌29ـ مديران‌ مدارس‌ بايد هنگام‌ ثبت‌نام‌ دانش‌آموز در پايه‌ اول‌ ابتدايي‌، كارت‌ بهداشتي‌      تنظيم‌ شده‌ ازسوي‌ مراكز بهداشتي‌ رامطالبه‌ و در پرونده‌ تحصيلي‌ دانش‌آموز ضبط و نگهداري‌ نمايند.
تبصره‌- در شهرستانها و مناطقي‌كه‌ طرح‌ سنجش‌ سلامت‌ جسماني‌ وآمادگي‌ تحصيلي، بينايي‌ وشنوایی‌نوآموزان‌ براي ورودبه‌ دبستان‌ اجرامي‌شود، ارائه‌ گواهي‌ سلامتي و بلامانع‌ بودن‌ ثبت‌نام‌دانش‌آموزان‌ درمدرسه‌ عادي‌ كه‌ توسط پايگاه‌هاي‌ سنجش‌ صادرمي‌شود،ضروري‌است‌.
ماده‌ 30- برگزاري‌ آزمون‌ ورودي‌، مصاحبه‌ و تعيين‌ شرط معدل‌ براي‌ ثبت‌نام‌ دانش‌آموزان‌ ودريافت‌ هرگونه‌ وجه‌اجباري‌ (به‌ جز وجوه‌ مربوط به‌ بيمه‌ حوادث‌ و كتابهاي‌ درسي‌) در زمان‌ثبت‌نام‌ مجازنيست‌ و نبايد دانش‌آموزي‌ به‌ دلايل‌ مذكور از ثبت‌نام‌ محروم‌ شود.[6][6]
تبصره‌- مدارسي‌ كه‌ داراي‌ قانون‌ و ضوابط خاص‌ مي‌باشند ازحيث‌ ثبت‌نام‌ تابع‌ قوانين‌ و مقررات‌مربوط به‌ خود خواهند بود.
ماده‌31- ثبت‌نام‌ دانش‌آموزاني‌ كه‌ محل سکونت آنان به مدرسه نزدیک تر است، در اولويت‌ خواهدبودوثبت‌نام‌ازدانش‌آموزاني‌كه‌والدين‌آنان‌هردو شاغل‌هستند در مدرسه‌ نزديك‌ به‌ محل‌ كار پدر يا مادر بلامانع‌ است‌.
ماده‌ 32- در مدرسه‌ براي‌ هر دانش‌آموز پرونده‌ تحصيلي‌ تشكيل‌مي‌شود. پرونده‌ تحصيلي‌ در ردوره‌ نشان‌ دهنده‌ وضعيت‌ تحصيلي‌ دانش‌آموز در آن‌ دوره‌ خواهدبود و بايد علاوه‌ بر مدارك‌مندرج‌ در شيوه‌نامه‌ ثبت‌ نام‌، شامل‌ كارنامه‌هاي‌ سنوات‌ قبل‌ همان‌ دوره‌تحصيلي‌ نيز باشد. براي‌دانش‌ آموزان‌ دوره‌راهنمايي‌ تحصيلي‌ وجود كارنامه‌تحصيلي‌ پايه‌ پنجم‌ ابتدايي‌ و براي‌ دانش‌آموزان‌ دوره‌متوسطه‌، وجود گواهينامه‌ دايم‌ يا موقت‌ پايه‌ سوم‌ راهنمايي‌ تحصيلي‌ در پرونده‌تحصيلي‌ ضرورت‌دارد.
تبصره‌ - افرادي‌ كه‌ با استفاده‌ از ارزشيابي‌ مدارك‌ تحصيلي‌ خارجي‌ يا برابر مقررات‌ با شركت‌ درامتحان‌ ورودي‌ موفق‌ به‌ ادامه‌ تحصيل‌ مي‌شوند،نياز به‌ كارنامه‌ تحصيلي‌ سنوات‌ قبل‌ ندارند.
ماده‌ 33- مدير مدرسه‌ مي‌تواند در موارد استثنايي‌ با اخذ تعهد كتبي‌ از ولي‌ دانش‌‌آموزي‌ كه‌ فاقدشناسنامه‌ و مدارك‌ تحصيلي‌ است‌ از وي‌ بصورت‌ مشروط حداكثر براي‌ مدت‌ يك‌ ماه‌ ثبت‌ نام‌نمايد. ادامه‌ تحصيل‌ اين‌ قبيل‌ دانش‌ آموزان‌ در صورت‌ عدم‌ ارائه‌ مدارك‌ هويتي‌ و تحصيلي‌ منوط به‌موافقت‌ كميسيون‌ خاص‌ اداره‌ آموزش‌ وپرورش‌ خواهد بود و در هرصورت‌ دانش‌‌آموز موظف‌است‌ براي‌ ثبت‌ نام‌ قطعي‌ ودرج‌ مشخصات‌ وي‌ در دفتر آمار تاقبل‌ از اولين‌ نوبت‌ امتحاني‌ مدارك‌هويتي‌ وتحصيلي‌ خود را به‌ مدرسه‌تسليم‌ كند.
تبصره‌ - ثبت‌ نام‌ و ادامه‌تحصيل‌ دانش‌ آموزي‌ كه‌ مدارك‌ تحصيلي‌ خارجي‌ وي‌ جهت‌ ارزشيابي‌ناقص‌ مي‌باشد، باتأييد كميسيون‌ ارزشيابي‌ مدارك‌ تحصيلي‌ خارجي‌ و اخذ معرفي‌نامه‌ از اداره‌ كل‌آموزش‌ وپرورش‌ مدارس‌ خارج‌ ازكشورتا قبل‌ از شروع‌ امتحانات‌ پاياني‌ بلامانع‌ است‌ .چنانچه‌ تاپايان‌ امتحانات‌ خرداد ماه‌ پايه‌ تحصيلي‌ قطعي‌ دانش‌ آموز توسط اداره‌ كل‌ آموزش‌ وپرورش‌ مدارس‌خارج‌ از كشور بارعايت‌ ساير مقررات‌ مشخص‌ نشود، امتحانات‌ خرداد و شهريور وي‌ به‌ عنوان‌امتحان‌ تعيين‌ پايه‌ محسوب‌ خواهد شدو چنانچه‌ دانش‌ آموز در امتحانات‌ شهريور ماه‌ قبول‌ نشودمي‌تواند جهت‌ تعيين‌ پايه‌ در امتحان‌ دروس‌ پايه‌ پايين‌تر به‌ صورت‌ يك‌ نوبتي‌ شركت‌ كند.
ماده‌ 34- پذيرفتن‌ دانش‌ آموز بصورت‌ مستمع‌ آزاد ممنوع‌ است‌.
تبصره‌ - دانش‌ آموزي‌  كه‌ به‌  ضرورت‌ در محلي‌  غير از محل‌  ثبت‌ نام‌ خود  بسر مي‌برد مي‌تواند باارائه‌ كارت‌ شناسايي‌ مدرسه‌ يا گواهي‌ تحصيلي‌ و با اخذ معرفي‌نامه‌ از اداره‌ آموزش‌ وپرورش‌(مقصد) ، ازكلاسهاي‌ درس‌ يكي‌ از مدارس‌ در محل‌ جديد بصورت‌ موقت‌ استفاده‌ كند.
ماده‌ 35- دارندگان‌ مدارك‌ تحصيلي‌ نهضت‌ سوادآموزي‌ بارعايت‌ شرايط سني‌ مي‌توانند به‌ شرح‌ذيل‌ ادامه‌ تحصيل‌ دهند : 
الف‌- بامدرك‌ تحصيلي‌ دوره‌ مقدماتي‌ در پايه‌ دوم‌ ابتدايي‌ ثبت‌ نام‌ و ادامه‌ تحصيل‌ دهند و يا در امتحان‌پايه‌ دوم‌ ابتدايي‌ (به‌ عنوان‌ ورود به‌ پايه‌ سوم‌) شركت‌ كرده‌ و در صورت احراز شرايط قبولي‌ در پايه‌سوم‌ابتدايي‌ ثبت‌ نام‌ كنند.
ب‌- با مدرك‌ تحصيلي‌ دوره‌ تكميلي‌ در پايه‌ چهارم‌ ابتدايي‌ ثبت‌ نام‌ نمايند.
ج‌- بامدرك‌ تحصيلي‌ دوره‌ پاياني‌ درپايه‌ پنجم‌ ابتدايي‌ ثبت‌ نام‌ نمايند.
 ماده‌ 36- شرايط سني‌ثبت‌ نام‌ در مدارس‌ روزانه‌ بشرح‌ زير خواهد بود:[7][7]
الف‌ - دوره‌ ابتدايي:
1- حد اقل‌ سن‌ ثبت‌ نام‌ در پايه‌ اول‌ دبستان‌ 6 سال‌ تمام‌ و حد اكثر آن‌ در مناطق‌ شهري‌ 9 سال‌تمام‌ و در مناطق‌ روستايي‌ و عشايري‌ 11 سال‌ تمام‌ خواهد بود.
2- حداكثر سن‌ ثبت‌ نام‌ در دوره‌ ابتدايي‌ در مناطق‌ شهري‌ 14سال‌ تمام‌  و در مناطق‌ روستايي وعشايري‌ 16 سال‌ تمام‌ خواهد بود.
ب‌ - دوره‌ راهنمايي‌ تحصيلي:
حد اكثر سن‌ ثبت‌ نام‌ در پايه‌هاي‌ اول‌، دوم‌ و سوم‌ راهنمايي‌ تحصيلي‌ در مناطق‌ شهري‌ به ترتيب‌15، 16 و 17 سال‌ تمام‌ و در مناطق‌ روستايي‌ و عشايري‌  به‌ ترتيب‌ 17 ، 18 و19 سال‌ تمام‌ است‌.[8][8]
 ج‌ - دوره‌ متوسطه‌:
حداكثر سن‌ ثبت‌ نام‌ در پايه‌هاي‌ اول‌،دوم‌ و سوم‌ متوسطه‌ و دوره‌ پيش‌دانشگاهي‌ در مناطق‌ شهري‌ ،روستايي‌ و عشايري‌ به‌ ترتيب‌ 18، 19، 20 و 21 سال‌ تمام‌ است‌.
تبصره‌1 - در هر دوره‌ تحصيلي‌ دوسال‌ به‌ حداكثر سقف‌ سني‌ دانش‌ آموزان‌ معلول‌ جسمي‌ كه‌ درمراكز آموزشي‌ خاص‌ به‌ تحصيل‌ اشتغال‌ دارند اضافه‌ مي‌شود.
تبصره‌2- ملاك‌ محاسبه‌ سن‌ دانش‌ آموز جهت‌ ثبت‌ نام‌،اول‌ مهرماه‌ خواهد بود.
تبصره‌3- ملاك‌ تعيين‌ شهر و روستا براي‌ رعايت‌ حداكثر سن‌ مجاز ثبت‌ نام‌، تقسيمات‌ كشوري ‌خواهد بود. چنانچه‌ برخي‌ روستاها درطول‌ سال‌ تحصيلي‌ به‌ محدوده‌ شهري‌ منضم‌شوند ادامه‌تحصيل‌ دانش‌آموزان‌ آن‌ مناطق‌ ،تاپايان‌ آن‌ دوره‌ تحصيلي‌ مطابق شرايط سني‌ روستا خواهدبود.[9][9]
تبصره‌4- ثبت‌ نام‌ مجدد دانش‌ آموزان‌ غيرمشمول‌ نظام‌ وظيفه‌ كه‌ ترك‌ تحصيل‌ کرده‌اند، با رعايت‌ شرايط سني‌ در پايه‌ تحصيلي‌ مربوط بلامانع‌ است‌.
ماده‌37 - ثبت‌ نام‌ مجدددانش‌ آموز درهمان‌ پايه‌اي‌ كه‌ قبول‌ شده‌است‌ با رعايت‌ ساير شرايط صرفاً در مدارس‌ غيرانتفاعي‌ يا بصورت‌ متفرقه‌ مجازاست.[10][10]
ماده‌38ـ ثبت‌نام‌ دانش‌آموزان‌ پسري‌ كه‌ به‌ سن‌ مشموليت‌ مقرر در قانون‌ خدمت‌ وظيفه‌ عمومي‌مي‌رسند، تابع‌ مقررات‌ و شيوه‌نامه‌هايي‌ است‌ كه‌ با هماهنگي‌ نظام‌ وظيفه‌ از طريق‌ وزارت‌ آموزش‌ وپرورش‌ ابلاغ‌مي‌شود.
ماده39- غيبت‌ غيرموجه‌ سه‌ ماه‌ متوالي‌ وبيشتر دانش‌ آموزان‌ مشمول‌ از نظر مقررات‌ نظام وظيفه‌ ترك‌ تحصيل‌ تلقي‌ مي‌شود.
تبصره‌ - وقفه‌ تحصيلي‌ وغيبت‌ موجه‌ ترك‌ تحصيل‌ محسوب‌ نمي‌شود.
ماده‌40- حداكثر تعداد سالهاي‌ مردودي‌ مجاز در هرپايه‌ تحصيلي‌ در دوره‌هاي‌ ابتدايي‌ وراهنمايي تحصيلي‌ دو سال‌ خواهدبود و دانش‌آموزبارعايت‌ شرايط سني‌ مي‌تواند براي‌ سومين‌سال‌در همان‌ پايه‌ ثبت‌نام‌ كند.[11][11]
تبصره‌- دانش‌ آموزان‌ معلول‌ جسمي‌ كه‌ درمراكز آموزشي‌ خاص‌ به‌ تحصيل‌ اشتغال‌ دارند مجازخواهندبود به‌ مدت‌ يكسال‌ بيشتراز دانش‌ آموزان‌ عادي‌ تكرار پايه‌ كنند.
ماده‌ 41- دانش‌ آموزي‌ كه‌ به‌ دلايل‌ موجه‌ قبل‌ از شروع‌ سال‌ يا نيمسال‌ تحصيلي‌ موفق‌ به‌ ثبت‌            نام‌نشده‌است‌ مي‌تواند صرفاً با اخذ مجوز از كميسيون‌ خاص‌ اداره‌ آموزش‌ وپرورش‌          محل‌، ثبت‌ نام‌كرده‌ و ادامه‌تحصيل‌دهد. در اينگونه‌ موارد در ستون‌ ملاحظات‌ دفتر آمار به‌ شماره‌نامه‌ و رأي‌كميسيون‌ خاص‌ استناد مي‌شود.
تبصره‌ - دانش‌ آموزي‌ كه‌ پس‌ از ارزشيابي‌ مدارك‌ تحصيلي‌ خارجي‌ از طريق‌ اداره‌ كل‌ آموزش پرورش‌ مدارس‌ خارج‌ ازكشورجهت‌ ثبت‌ نام‌ معرفي‌ مي‌شود نياز به‌ اخذ موافقت‌ ازكميسيون‌خاص‌ اداره‌ آموزش‌ وپرورش‌ ندارد و ثبت‌ نام‌ وي‌ در هر زمان‌ از سال‌ تحصيلي بلامانع‌ خواهدبود.
ماده‌42- ثبت‌نام از دانش‌آموزان اتباع‌ خارجي ‌مقيم ايران براساس‌ مدارك‌ هويتي و اقامتي‌ معتبرصورت‌ مي‌پذيرد. افراد خارجي‌ مقيم‌ ايران‌ ،رانده‌ شدگان‌ وپناهندگان‌ از كشورهاي‌ خارجي‌ بايدداراي‌ اجازه‌ اقامت‌ مورد تأييد وزارت‌ كشور باشند .

ماده‌43- پايه‌ تحصيلي‌ دانش‌آموزي‌ كه‌ به‌ عللي‌ مانند عدم‌ دسترسي‌ به‌ مدرسه‌، بيماري ‌و يا اقامت‌ درخارج‌ از كشورنتوانسته‌ به‌ موقع‌ وارد مدرسه‌ شود يا مدارك‌ تحصيلي‌ وي‌ در اثر حوادثي‌ از قبيل‌سيل‌، زلزله‌ وآتش‌ سوزي‌ از بين‌ رفته‌ وياوقفه‌اي‌ در ادامه‌ تحصيل‌ او ايجاد شده‌ است‌ وهمچنين‌ پايه‌تحصيلي‌ دانش‌آموزي‌ كه‌ مدارك‌  قابل‌ قبولي‌ جهت‌ ارزشيابي‌ ندارد، در دوره‌ ابتدايي‌ با رعايت‌حداقل‌ سن‌ متعارف‌ ثبت‌ نام‌ و بررسي‌هاي‌ انجام‌ شده‌ از سوي‌  شوراي‌ معلمان‌ توسط شوراي‌مدرسه‌ تعيين‌ مي‌شود و در ستون‌ ملاحظات‌ دفتر آمار به‌ رأي‌ شوراي‌ مدرسه‌ استناد مي‌شود. دردوره‌هاي‌ راهنمايي‌ و متوسطه‌ متقاضي‌ ادامه‌ تحصيل‌ با توجه‌ به‌ حداقل‌ سن‌ متعارف‌ و توانايي‌ خودمي‌تواند با معرفي‌ اداره‌  آموزش‌ وپرورش‌ محل‌ در امتحان‌ ورودي‌ پايه‌ مورد نظر شركت‌ نموده‌ ودرصورت‌ احرازشرايط قبولي‌ در پايه‌ بالاتر ادامه‌ تحصيل‌ دهد. (سن‌ متعارف‌ در دوره‌ ابتدايي‌ براي‌ پايه‌هاي‌ اول‌ تا پنجم‌ به‌  ترتيب‌  6و7 و 8 و9 و10 سال‌ تمام‌ وبراي‌ پايه‌هاي‌ اول‌ تا سوم‌ راهنمايي‌ 11و12و13سال‌ تمام‌ وبراي‌ پايه‌هاي‌ اول‌ تا سوم‌ متوسطه‌ 14 و15و16 سال‌ تمام‌ مي‌باشد.)[12][12]
ماده‌ 44- انتقال‌ دانش‌ آموزان‌ در جريان‌ سال‌ تحصيلي‌ از يك‌ مدرسه‌ به‌ مدرسه‌ ديگر درهمان‌منطقه‌ درصورت‌ موافقت‌ مدير مدرسه‌ مقصد بارعايت‌ سايرمقررات‌ و از يك‌  منطقه‌ و ناحيه‌ به‌ سايرمناطق‌ و نواحي‌ آموزش‌ و پرورش‌درصورت‌ موافقت‌ اداره‌آموزش‌ و پرورش‌  مقصد تا يك‌  ماه‌ قبل‌از شروع‌ امتحانات‌ پاياني‌ بلامانع‌ خواهدبود.
تبصره‌ 1- منظور از امتحانات‌ پاياني‌ موضوع‌ اين‌ ماده‌، در نظام‌ سالي‌ امتحانات‌ آخر سال‌ و در نظام‌نيمسالي‌- واحدي‌ امتحانات‌ پايان‌ نيمسال‌ است‌.           
تبصره‌ 2- پرونده‌ تحصيلي‌ و نمره‌هاي‌ امتحاني‌ اين‌ گونه‌ دانش‌ آموزان‌ بايد حداكثر تا يك‌ ماه‌ پس‌از انتقال‌ دانش‌آموز به‌ مدرسه‌ جديدارسال‌ شود.
تبصره‌ 3- انتقال‌ دانش‌ آموزان‌ وداوطلبان‌ آزادسال‌ آخر متوسطه‌ پس‌ از امتحانات‌ نهايي‌ خردادماه‌از يك‌ منطقه‌ به‌ منطقه‌ ديگر مشروط برداشتن‌ عذرموجه‌باموافقت‌ كميسيون‌ خاص‌ اداره‌ آموزش‌وپرورش‌ مبدأ بلامانع‌ مي‌باشد.
ماده45- انتقال‌ دانش‌ آموزان‌ مدارس‌بزرگسالان‌به مدارس‌روزانه منوط به گذراندن‌ کلیه دروس يك‌ پايه‌ تحصيلي‌ و داشتن‌ شرايط سني‌ وساير ضوابط ثبت‌ نام‌ مدارس‌ روزانه‌ است‌. انتقال‌دانش‌ آموزان‌مدارس‌روزانه‌ به‌ مدارس‌ بزرگسالان‌ تا يكماه‌ قبل‌ از برگزاري‌ امتحانات‌ پاياني‌ مدارس‌ بزرگسالان‌ بلامانع‌ است‌.
تبصره‌ - دانش‌آموزان‌ دوره‌ متوسطه‌ كه‌ به‌ علت‌ ازدست‌ دادن‌ شرايط  تحصيل‌ مدرسه‌ روزانه‌به‌مدارس‌ بزرگسالان‌منتقل‌ مي‌شوند،اجازه‌ بازگشت‌ به‌ مدارس‌ روزانه‌ را نخواهند داشت‌.[13][13]
ماده‌ 46- شرايط سني‌ ثبت‌ نام‌ در مدارس‌ بزرگسالان‌ (شبانه‌) ومتفرقه‌ به‌ شرح‌ زير خواهد بود:           
1 - حداقل‌ سن‌ تحصيل‌ درمدارس‌ بزرگسالان‌ در دوره‌هاي‌ راهنمايي‌ تحصيلي‌ و متوسطه به‌ترتيب‌ 14و16 سال‌  تمام‌ خواهدبود.
تبصره‌ 1- در شرايط خاص‌ بامجوز كميسيون‌ خاص‌ اداره‌ آموزش‌ وپرورش‌ محل‌به‌ صورت ‌موردي ‌مي‌توان‌ از دانش‌‌آموزي‌ كه‌ حداقل‌ شرط سني‌ را ندارد، در مدرسه‌ بزرگسالان‌ ثبت‌ نام‌ نمود.
تبصره‌ 2- دانش‌ آموزي‌ كه‌ شرايط تحصيل‌ در مدرسه‌ روزانه‌را از دست‌ مي‌دهد و دانش‌آموزمردود متوسطه‌ باهرسني‌ مي‌تواند درمدرسه‌ بزرگسالان‌ ثبت‌ نام‌ كند.
2 - برگزاري‌ امتحان‌ متفرقه‌ در دوره‌ ابتدايي‌ به‌ استثناء پايه‌ پنجم‌ در داخل‌ كشور مجاز نيست‌.حداقل‌ سن‌ براي‌ ثبت‌ نام‌ در امتحانات‌ متفرقه‌ پايه‌ پنجم‌ ابتدايي‌ 10 سال‌ تمام‌ است‌ و براي‌ شركت‌در امتحانات‌ مذكور نيازي‌ به‌ ارائه‌ مدارك‌ قبولي‌ سنوات‌ قبل‌ نخواهد بود. درساير پايه‌ها شرط سني‌وجود ندارد ولي‌ ارائه‌ كارنامه‌ قبولي‌ پايه‌ قبل‌ ضروري‌ است‌ .
3 - حداقل‌ سن‌ براي‌ ثبت‌ نام‌ در امتحانات‌ متفرقه‌ دوره‌ راهنمايي‌ تحصيلي‌ (جامع‌) 18 سال‌ تمام‌ دراول‌مهرماه‌ است‌ و دارندگان‌ كارنامه‌ قبولي‌ پايه‌ پنجم‌ ابتدايي‌ مي‌توانند بدون‌ ارائه‌ مدرك‌ قبولي‌پايه‌هاي‌ اول‌ و دوم‌ راهنمايي‌ درامتحان‌ نهايي‌ دوره‌ راهنمايي‌ تحصيلي‌ به‌ صورت‌ داوطلب‌ آزادشركت‌ كنند.
تبصره‌ 1- ثبت‌ نام‌ وشركت‌ داوطلبان‌ پسرمشمول‌ نظام‌ وظيفه‌ درامتحانات‌ متفرقه‌ بلامانع‌ است‌ليكن‌ براي‌ آنان‌ معافيت‌ تحصيلي‌ صادرنخواهدشد.           
تبصره‌ 2- شركت‌ در امتحانات‌ متفرقه‌ ازنظر مقررات‌ نظام‌ وظيفه‌ ترك‌ تحصيل‌ تلقي‌ مي‌شود.
ماده‌ 47 - مديرمدرسه‌ موظف‌است‌ حداكثر تا يك‌ ماه‌ پس‌ از شروع‌ سال ‌تحصيلي‌، پرونده‌تحصيلي‌ كليه‌ دانش‌آموزان‌ را بررسي‌نمايد و چنانچه‌ از دانش‌آموزي‌ برخلاف‌ مقررات‌ثبت‌نام‌ شده‌ باشد،نسبت‌ به‌ هدايت‌ او به‌ پايه‌ استحقاقي‌ اقدام‌كند.
تبصره‌ - اگر بعد از گذشت‌ يك‌ ماه‌ از شروع‌ سال‌ تحصيلي‌ مشخص‌ شود دانش‌آموزي‌ در همان‌سال‌ يا سالهاي‌ تحصيلي‌ قبل‌ برخلاف‌ مقررات‌ ثبت‌ نام‌ شده‌است‌، مديرمدرسه‌ بايد موضوع‌ را به‌اداره‌ آموزش‌و پرورش‌ گزارش‌نمايد. در اين‌گونه‌ موارد اداره‌ آموزش‌ و پرورش‌ موظف‌ است‌ دراسرع‌ وقت‌ نسبت‌ به‌ تعيين‌ سرنوشت‌ تحصيلي‌ دانش‌آموز و پيگيري‌ موضوع‌ از طريق‌ مراجع‌ ذيربط اقدام‌ كند.
تسهيلات‌ ويژه‌ براي‌ دانش‌ آموزان‌ خاص‌[14][14] :
ماده‌48- دانش آموزاني كه‌ به‌ دلايل‌ موجه‌ ازقبيل‌ شركت‌ درالمپيادهاودوره‌هاي‌ آموزشي‌مربوط،مسابقات ورزشي‌ونظايرآن‌ به‌ تشخيص‌ كميسيون‌ خاص‌ اداره آموزش‌ وپرورش‌ موفق‌ به‌شركت‌ درامتحانات‌ نهايي‌ سوم راهنمايي‌تحصيلي و متوسطه نمي‌شوند مي‌توانند درنوبت امتحاني ‌بعدي ‌شركت‌كنند.قبولي‌آنان ‌به ‌عنوان ‌قبولي ‌در امتحانات ‌نوبت‌ قبل‌ محسوب‌ خواهد شد.
ماده‌ 49- كليه‌ كساني‌ كه‌ يكي‌ از بستگان‌ درجه‌ اول‌ آنها در طول‌ سال‌ تحصيلي‌ شهيد، اسير يا مفقودمي‌گرددو همچنين‌ دانش‌آموزاني‌ كه‌ يكي‌ از بستگان‌ درجه‌ اول‌ آنها در فاصله‌ يك‌ ماه‌ قبل‌ از آغازامتحانات‌ خرداد يا شهريور ماه‌ فوت‌ مي‌شود در آن‌ نوبت‌ امتحاني‌ مردود نخواهند شد. اين‌ قبيل‌افراد مي‌توانند علاوه ‌بر نوبت‌هاي ‌امتحاني‌مذكور دريك‌ نوبت‌ امتحاني‌ ديگر همراه‌ با غايبين‌ مجاز شركت‌ كنند.
تبصره‌ - مفاد اين‌ ماده‌ شامل‌ دروس‌ نهايي‌ دوره‌ متوسطه‌ نمي‌شود.
ماده‌50- دانش‌آموزاني‌ كه‌ امتحانات‌ آنان‌ به‌ علل‌ مختلف‌ از قبيل‌ حوادث‌ غيرمترقبه‌ ، بلاياي‌طبيعي‌برگزار نشده‌ و يا اوراق‌ امتحانی آنان مفقود یا معدوم گردیده است امتحانات ‌داخلي‌مي‌توانندباتأييدكميسيون‌ خاص‌ اداره‌ آموزش‌وپرورش‌ در اولين‌ فرصت‌ وحداكثر تا يكماه‌ پس‌ از پايان‌ ايام‌ امتحانات‌ در امتحان‌مجدد شركت‌ نمايند.        
تبصره‌ - درموردامتحانات‌نهايي‌صدور مجوزوتعيين‌ نوبت‌ امتحاني‌ بر عهده‌ كميسيون ‌معين‌ شوراي ‌عالي‌آموزش‌ وپرورش‌ خواهد بود .
ماده‌51- مدرسه‌ مي‌ تواند با موافقت‌ كميسيون‌ خاص‌  اداره‌ آموزش‌ وپرورش‌ محل‌ علاوه‌ برموارد مندرج‌ در اين‌ آيين‌ نامه‌ تسهيلات‌ زير را نيز براي‌ دانش‌ آموز قائل‌ شود:
1- ثبت‌ نام‌ از دانش‌ آموزي‌ كه‌ به‌ دلايل‌ مختلف‌ از قبيل‌ كبرسن‌ ، مردودي‌ يا مشروطي‌ بيش‌ از دفعات‌مجاز و نظاير آن‌ شرايط تحصيل‌ در مدرسه‌  روزانه‌ را از دست‌ داده‌است‌.
2- ثبت‌نام ‌بدون‌ حضور در كلاس ‌از دانش‌آموزي‌ كه ‌به ‌علت‌ بيماري ‌خاص‌ قادر به‌ حضور دركلاس‌نمي‌باشد.
3- برگزاري‌ امتحان‌ به‌ صورت‌ چند گزينه‌اي‌ ، املاء صحيح‌ غلط، دادن‌ وقت‌ اضافي، جايگزين‌ كردن‌نمره‌ بخش‌ كتبي‌ به‌ جاي‌ شفاهي‌ يابالعكس‌ در امتحانات‌ داخلي‌ با توجه‌ به‌ شرايط خاص‌ جسماني‌افراد (اختلالات‌ حركتي‌ ، ناسازگار بدني‌ ، عدم‌ تعادل‌ بدني‌).
4- برگزاري‌ امتحان‌ غيرنهايي‌ در خارج‌ از مدرسه‌ از دانش‌ آموزي‌ كه‌ قادر به‌ حضور در جلسه‌امتحاني‌ مدرسه‌ نيست‌ .
5- اخذ امتحان‌ پيش‌ از موعد در دروسي‌ كه‌ امتحان‌ آنها به‌ صورت‌ نهايي‌ نيست‌ حداكثر يكماه‌ قبل‌ ازشروع‌امتحانات‌پاياني‌ از دانش‌ آموزي‌ كه‌   به‌ ضرورت‌ به‌ اتقاق‌ والدين‌ خود به‌ خارج‌ از كشورعزيمت‌ خواهد كرد.
6- اخذ امتحان‌ از دانش‌ آموزي‌ كه‌ در امتحانات‌ هماهنگ‌ غيبت‌ موجه‌ داشته‌ است‌ .
ماده‌ 52- حداقل‌ سن‌ ثبت‌ نام‌ در مدارس‌ ايراني‌ خارج‌ از كشور كه‌ سن‌ ورود به‌ دبستان‌ در آن‌كشورها 5/5 سال‌ يا كمتر است‌ 5/5 سال‌ خواهد بود . دانش‌ آموزاني‌ كه‌ در 5/5 سالگي‌واردمدارس‌ايراني‌ خارج‌ از كشور مي‌ شوند در صورتي‌ مي‌توانند در مدارس‌ داخل‌ كشور ادامه‌ تحصيل‌ دهند كه‌پايه‌ اول‌ دبستان‌ را در مدارس‌ ايراني‌ خارج‌ از كشور گذرانده‌ باشند. انتقال‌ اين‌ قبيل‌ دانش‌ آموزان‌  به‌پايه‌ اول‌ مدارس‌ داخل‌ كشور درصورتي‌ مجاز است‌ كه‌ اولياي‌ آنان‌ كارمند دولت، نهادها وارگانهاي ‌انقلاب‌ اسلامي‌ در دواير و نمايندگيهاي‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌ در ديگر كشورها بوده‌ ومأموريت‌آنان‌ قبل‌ از پايان‌ سال‌ تحصيلي‌ خاتمه‌ يافته‌ باشد.
ماده‌ 53- دانش‌ آموزان‌ ازدواج‌ كرده‌ مي‌توانند به‌ يكي‌ از روشهاي‌ زير ادامه‌ تحصيل‌ دهند:
1- طبق‌ مقررات‌ در امتحانات‌ متفرقه‌ شركت‌ نمايند.
2- طبق‌ مقررات‌ در مدارس‌ بزرگسالان‌ تحصيل‌ نمايند.
3- درصورت‌ داشتن‌ شرايط سني‌ در مدارس‌ روزانه‌ ثبت‌نام‌ نمايند و بدون‌ حضور در كلاس‌،مانندسايرين‌ در امتحانات‌ شركت‌ نمايند.
4- با رعايت‌ سادگي‌ كامل‌ و خودداري‌ از ابراز مسائل‌ ازدواج‌ با ديگر دانش‌آموزان‌، مانند سايرين‌ درمدارس‌ روزانه‌ به‌ تحصيل‌ ادامه‌  دهند.

ادامه نوشته

آموزش و پرورش ایران و کره ی جنوبی

منبع آقا یا خانم سلیمی آذر ماه 93 مرکز آموزش عالی دانشگاه فرهنگیان شهید مطهری خوی

چکیده:
در این مقاله به بررسی نقاط قوت و نقاط ضعف هر یک از نظام ها ی آموزشی ایران و کره ی جنوبی پرداخته شده است.هدف از این مقایسه شناسایی این نکات در آموزش و پرورش هر یک از این کشور هاست.همچنین در این مقاله به تشریح هریک از مقاطع تحصیلی دو کشور پرداخته شده است.آموزش معلملن نیز یکی دیگر از مواردی است که بیان شده است.قابل ذکراست تا جای ممکن به بیان شباهت ها و تفاوتهای دو نظام آموزشی نیز پرداخته شده است.آموزشهای رسمی و غیر رسمی دو سیستم آموزشی یکی دیگر از مواردی است که در این مقاله به ذکر آنها پرداخته ایم.باشدکه با بررسی هربخش از این نظام ها سعی در ارائه ی راه حل های پیشنهادی در رابطه با سیستم آموزشی کشور خودمان داشته باشیم.در پایین این نکته قابل ذکر است که هدف مشترک آموزش در کره خدمت و وفادار ی به جامعه  و دولت است.

مقدمه:
آموزش یکی از اصل های مهم در هر جامعه و کشوری بوده است.در واقع می توان گفت هر کشوری آنرا به عنوان اصلی مهم در پیشرفت و ترقی کشورشان مد نظر قرار میدهند.امروزه از طریق مسایل ارتباط جمعی ورسانه های مختلف ازسیستم آموزش و پرورش کشورهای مختلف آگاه میشویم.حال ما باید با به دست آوردن اطلاعات در مورد نظام های آموزشی مختلف میتوانیم به بررسی نظام آموزشی سرزمین خود پرداخته و ضعف ها قوت های آن را شناسایی کرده و متعاقبا سعی در از بین بردن ضعف ها تا جای ممکن و تقویت هرچه بیشتر نقاط مثبت داشته باشیم.هدف از نوشتن این مقاله شناخت بخش های ضعیف و قوی سیستم آموزشی ایران و ارائه ی راه حل های مناسب جهت کمرنگ کردن قسمت های ضعیف و توسعه بخشیدن به بخشهای مثبت این نظام است.از آنجا که سیستم آموزش و پرورش در ایران وظیفه ی تربیت نیروی انسانی جهت خدمت و آبادانی سرزمین خود است لذا این مهم برعهده ی سازمان ها و نهاد هایی از جمله:مدارس,مؤسسات آموزش عالی(دولتی یا خصوصی),سایر مراکز علمی,کتابخانه ها و... گذارده شده است.
 

تحکیم بنیان هاو ساختار نظام آموزشی موجب ارتقاء کیفی و کمی تعاملات اجتماعی,اقتصادی و سیاسی در داخل و موجب صلح و توسعه ی پایدارو آینده ای همراه باامید برای جامعه ی بشری در آبعاد بین المللی و ساختار روابط بین الملل است.در این بین هزینه های سنگین آموزش و پژوهش و محدودیت منابع و امکانات در کشور های در حال توسعه ی اقتصادی,توان این گروه از کشورها را برای شرکت در عرصه ی رقابت علمی,در نتیجه سیاسی,اقتصادی و فرهنگی را از آنها سلب کرده است.همین موضوع محاسبات دقیق و هوشیارانه ی هزینه-فایده را برای مدیریت و برنامه ریزی این فعالیت ها ضروری میسازد.مطاله ی سوابق و سیر تحولات نهادهای آموزشی,رسالت,اهداف و کارکرد آنها,خصوصا در سطح حوزه ی آموزش عالی,از آنچه هست تا آنچه باید باشد,قدمی کوچک برای تبیین جایگاه و اهمیت آموزش به طور اعم و به طور اخص زمینه و فرصتی مناسب برای بازنگری وتعریف مجدد رسالت,اهداف و کارکرد نظام آموزش عالی و یافتن ایده های نو در این باره است.
 

کره ی جنوبی:
کره ای ها به صورت سنتی به آموزش به عنوان ابزاری جهت موفقیت شخصی و پیشرفت اجتماعی اهمیت زیادی میدهند.با تأسیس جمهوری کره ی جنوبی در سال 1948 دولت شروع به ایجاد یک نظام آموزشی مدرن نمود و در سال 1953 دوره ی 6 ساله ی ابتدایی را اجبار کرد.امروزه کره یکی از بالاترین درصدهای سواد را در جهان دارا می باشد که وجود مردم تحصیل کرده ی کره به عنوان عمده ترین منبع رشد سریع اقتصادی این کشور در طی سه دهه ی گذشته بوده است.روشهای آموزشی کره ممکن خیلی ساده باشند ولی از طریق آموزش آداب معاشرت و اخلاق,باعث ایجاد رفتار های متین اجتماعی در مردم شده اند.این آموزشها حس تعلق و هویت در گروه ها را به مردم می آموزند.
تاریخچه ی آموزشی:
یک ضرب المثل کره ای است که میگوید:حتی بر روی سایه ی معلم خود نیز نباید قدم گذاشت.این ضرب المثل نشان دهنده ی احترام فوق العاده ایست که کره ای ها برای معلم قائل هستند.باوجود تغییرات زیادی که در نظام آموزشی کره ایجاد شده است و به سمت مدرنیته پیش رفته است ولی باز بسیاری از سنت های قدیمی هنوز پابرجا مانده اند و جایگاه خود را حفظ کرده اند.عموما اهمیت زیادی که کره ای برای آموزش قائل هستند امری بدیهی است.طبق متون تاریخی باستان,آموزش رسمی در کره طی دوران سه پادشاهی (از 57 سال پیش از میلاد تا سال 668) تحت تأثیر نظام آموزشی چین بوده است.سپس در سال 372 میلادی مؤسسه ی دولتی آموزشی عالی به نامTAEHAK (آکادمی ملی کنفسیوس) در زمان پادشاهی  GOGURYEO(37 سال پیش از میلاد تا 668 میلادی)تؤسیس گردید.
در سال 682 در دوران پادشاهی SILLA (57 سال پیش از میلادتا 935 میلادی)سیستم تربیتی منحصر به فردی تجت عنوان HWARANGDO(رویش گلهای جوان)ایجاد گردید تا جوانان نخبه ی اشراف را آموزش دهند.نهادینه شدن خدمت دولتی در نیمه ی قرن دوم الگوی رفرم آموزشی را ایجاد نموده و نقش آموزشی را به سوی آماده نمودن افراد جوان جهت خدمت عمومی سوق داد.با تؤسیس دانشگاه فعلی در سال 992 توسط GORYED که در پایتخت بود,دولت مرکزی شروع به گسیل کردن دانشمندان به نواحی استانی کرد تا آموزش جهت ساکنان محل را به اجرا در آورد.در سطح آموزش متوسط نیز,دو نوع مدرسه وجود داشت: HAKDANG :در پیتخت HANYANG(سئول امروزی) HYANGGYO :در مناطق روستایی
مدارس خصوصی که SEODANG خوانده میشوند آموزش ابتدایی را برعهده داشتند.
ظهور مدارس مدرن:
گروهی از دانشمندان جوان گرد هم آمدند تا راه های علمی را جست و جو کنند که برای مدرنیزه کردن کشور از دانش آکادمیک استفاده کنند اما کار آنان در جوامع محافظه کار آن زمان سرخورده شد.آنان میخواستند دانش را به صورت کاربردی در تاریخ,سیاست,علوم طبیعی و انسانی مورد استفاده قرار دهند.و سعی میکردمد از تجارت کشور چین که خود از تماس با غرب آموخته بودند درسهایی بگیرند.EWHAHAKDA که در سال 1886 توسط گروه مبلغ متدیست پایه گذاری شد نخستین مدرسه ی دخترانه ی کره ای بود.اگرچه تعداد مدارس عمومی طی دوران استعماری افزایش چشمگیری داشت,آموزشهای ارائه شده توسط این مدارس بسیاری از خواسته های روبه رو شده ی کره ای ها بود.خدمت های آموزشی محدود به تعداد محدودی از کره ای ها بود.مثلا مدارس ابتدایی تنها 30% تمامی کودکان سن مدارس  مدرسه را پوشش میداد و تنها یک دانش آموز از 20 دانش آموز در دبیرستان ثبت نام میکردند.همچنین تعداد بسیار کمی از کره ای ها می توانستند در کالج تحصیل کنند.
دوران پس از استقلال:
آزاد سازی کره از اشغال ژاپن درسال 1945 نقطه ی عطفی در تاریخ آموزش کره بود.زمانی که کشور در حال گذار از فرمانروایی به دموکراسی بود,مهمترین نگرانی فراهم کردن امکانات آموزشی مساوی برای همه ی مردم بود.باوجود تخریب های گسترده و مشکلات اقتصادی ایجاد شده توسط جنگ کره ,این کشور قادر به محو تقریبا کامل بی سوادی گردید.52 سال پس از آزاد سازی تعداد مدارس از 3000 به 19887 و تعداد دانش آموزان از 1.5 میلیون به 11.7 میلیون(حدود یک چهارم کل جمعیت) افزایش یافت.امروزه به هر کودک در سن ابتدایی آموزش مجانی مطابق با سیستم آموزشی اجباری داده میشود.البته همراه با این توسعه مشکلاتی نیز از قبیل کاهش کیفی آموزش پیش آمد.اما معلمان کره ای سعی در بهبود دوره ها و روشهای آموزشی داشتند.که نتیجه ی آن لغو امتحان ورودی مقطع مقدماتی متوسطه طی سال 1968 بود.پنج سال بعد نیز دانش آموزان ابتدایی که به مدرسه ی راهنمایی میرفتند از 55 به 75 درصد افزایش یافتند.

اصلاحات آموزشی نیز با شناخت نیازها بهعنوان منشور آموزشی ملی در سال 1968 اعلام شد.این منشور بر تعادل بین سنت و توسعه و نیز نیازهای فردی و نیازهای ملی تأکید داشت.در دهه ی 1970 نیز مدیرنیزه بودن به صورت سریع اتفاق افتاد و آموزش فنی مورد توجه زیادی قرار گرفت و نیاز به تکنیسینها افزایش یافت.اما این صنعتی شدن شکاف غیرقابل انکاری میان توسعه ی شهری و روستایی به بار آورد.جنبش جدید جامعه نیز که توسط دولت پارک چونگ هی آغاز شد کشاورزان را یاری کرد تا استانداردهای زندگی خود را از طریق درجه ی اعتماد به نفس,تلاش و همکاری متقابل بهبود بخشید.تلاشهایی نیز انجام گرفت که در حوزه ی آموزشی در اوایل دهه ی 1970 باعث توسعه ی مدارس ابتدایی و راهنمایی گردید.این پروژه هدفهاایی داشت از آن جمله,بهبود بخشیدن به کیفیت برنامه های ابتدایی و راهنمایی از طریق بازنگری اهداف آموزشی,دوره های آموزشی و روشهای آموزشی بود.
یک کمیته نیز درسال 1972 مسئول رفع مشکلات دانشگاه ها شد. این پژوهش ها نیز منجر به معرفی برنامه ی آموزشی باخ هدف تقویت آموزش حرفه ای در مؤسسات منتخب گردید و هدف آن آماده کردن بهتر دانشجویان کالجها برای آینده در یک جامعه ی صنعتی در حال تغییر سریع و تکنولوژی مدار بود.یکی دیگر از دستاوردهای این دوران تشکیل شکل جدیدی از آموزش به عنوان آموزش مکاتبه ای بود.که هدف آنان فراهم کردن موقعیت آموزشی دبیرستانی یا دانشکده ای برای کارگران و بالغین تمامی سنین یود.در سال 1981 دولت یک امتحان ورودی را برای فارغ التحصیلان دبیرستانی که در حال ورود به کالجهای یا دانشگاه قرار داد.نمرات کتبی به همراه رکوردهای دبیرستان دانش آموزان صلاحیت یک دانش آموز را برای نامنویسی در یک دانشکده یا دانشگاه مشخص را معلوم میکند.در این صورت دیگر دانشگاه ها آزمون ورودی را برگزار نمیکنند.

ساختار آموزشی:
سیستم مدرسه ای در کره پیرو یک الگوی نردبانی 4-3-3-6 می باشد که متشکل از مدرسه ی ابتدایی(کلاسهای اول تا ششم),راهنمایی(کلاسهای هفتم تا نهم),دبیرستان(کلاسهای نهم تا دوازدهم),و کالج دو ساله, کالج و دانشکده می باشد.در ایران نیز ساختار آموزشی آن شامل :آموزش پیش دبستانی,آموزش ابتدایی,آموزش راهنمایی,آموزش متوسطه(شاخه ی نظری,شاخه ی فنی حرفه ای,شاخه ی مهارتی(کاردانش)),دوره ی یکساله ی پیش دانشگاهی و آموزش عالی(دانشگاه ها و دانشکده ها)است. آموزش ابتدایی در کره به گونه ای است که شش سال آموزش اجبار ی را شامل میشود که به کودکان بین 6 تا 11 سال  ارائه میشود.در ایران نیز مشتمل بر یک دوره ی آموزشی 5 ساله ویژه ی کودکان 6 تا 11 سال است. مدارس راهنمایی در کره سه ساله ی آموزشی از سنین 12 تا 14 سال و در ایران نیز سه سال ویژه ی دانش آموزان سنین 11 تا 14 سال میباشد. دبیرستان نیز در کره سه سال آموزشی است که به دانش آموزان 15 تا 17 ساله ارائه می شود و شامل دو گروه عمومی و حرفه ای است.و در ایران نیز این مقطع سه سال بوده و به شاخه ی نظری ,فنی حرفه ای و مهارتی(کاردانش)تقسیم میگردد. سپس فارغ التحصیلان دبیرستان های کره می توانند جهت ادامه ی تحصیل به کالج دو ساله یا یک کالج یا دانشگاه بروند.همچنین مدارس خاصی نیز جهت آموزش ابتدایی و راهنمایی ناشنوایان,نابینایان و سایر معلولان وجود دارد.دوره ی پیش دانشگاهی در ایران یک دوره ی یک ساله است و ویژه ی دانش آموزانی است که مقطع متوسطه را به اتمام رسانیده اند و قصد ورود به دانشگاه ها را دارند.      در سیستم آموزشی کره دبیرستانهای مکاتبه ای در گروه عمومی و دبیرستانهای کشاورزی,تجاری,ماهیگیری و تکنیکی در گروه حرفه ای جای دارند.ولی تعداد محدودی از مدارس نیز که جامع خوانده میشوند.هردو نوع آموزش را ارائه میدهند.همچنین دبیرستان های علوم و هنر و زبان خارجی و ورزشی نیز در گروه دبیرستانهای اختصاصی قرا ردارند.
ü     
در سیستم آموزشی ایران نیز آموزش نظری شامل رشته های ادبیات و علوم انسانی,ریاضی-فیزیک و علوم تجربی می باشد که جمعا شامل 96 واحد درسی است.شاخه ی فنی و حرفه ای نیز یک دوره ی سه ساله است که شامل 96 واحد درسی در رشته های صنایع,کشاورزی,خدمات برق,مواد,صنایع کشتی رانی,کشاورزی,هنر,مدیریت,اقتصاد داخلی,مالی و اداری است که در پایان گواهی نامه ای جهت احراز شغل مناسب ارائه میگردد.شاخه ی مهارتی(کاردانش) نیز ملزم به گذراندن 49 واحد عمومی جهت اتخاذ مدرک کلاس اول و پس از آن 96 واحد درسی می باشد.که هدف این دوره, آموزش و تربیت نیروی کاری ماهرو نیمه ماهر در حوزه های خدمات و کشاورزی است.
 

و به طور کلی ساختار نظام آموزشی کره به شرح زیر است:
 
_
آموزش پایه:
 
ابتدایی: مدت زمان دوره:6 سال و بین سنین 6 تا 12 ساله
مقدماتی متوسطه: مدت زمان دوره:3 سال و بین سنین 12 تا 15 ساله
_آموزش تکمیلی متوسطه:
نوع مدارس:دبیرستان های آکادمیک
مدت دوره:3 سال و بین سنین 15 تا 18 ساله
_آموزش فنی حرفه ای:
نوع مدارس:هنرستان های حرفه ای
مدت دوره:3 سال و بین سنین 15 تا 18 ساله
   پس از پایان این مقطع مدرک دیپلم اعطاء میگردد

سیاست های آموزشی:
دولت کره به مدت چند سال طرح باز بینی نظام آموزشی را اجرا کرد.این ایده های ارائه شده عبارت بودند از: طراحی برنامه های جدید درسی که به دانش آموزان و مدارس انتخاب بیشتری در گزینش دوره ها میدهد. مطالعه ی زبان خارجه در سنین پایین معرفی برنامه های آموزشی مدنی جهت مقابله با افزایش محسوس در جنایات,عدم صداقت و مشکلات انضباطی دانش آموزان ایجاد شورا های مدارس به سبک PTA جهت دخالت دادن والدین و رهبران جوامع محلی در نظارت بر عملکرد مدارس منطقه ی تحت پوشش خود برگزاری کلاسهای آموزشی بزرگسالان با دوره های انتخابی فوق العاده به عنوان آلترناتیوی بر تدریس خصوصی توسعه ی امکانات,مدرنیزه سازی مدارس و کاهش نرخ دانش آموزی مراکز آموزشی تجهیز مدارس کشور به سیستم های جدید کامپیوتری جهت اجازه ی دسترسی همگانی به اینترنت اعطای خود مختاری بیشتر به دانشگاه ها و دانشکده ها به ویژه در طراحی برنامه ها و سطح مختلف آموزشی
در این باره سیاست آموزشی ایران همواره بر سیاست تمرکز زدایی استوار بوده است.کلیه ی استان های کشور مجاز به اعمال روشهای گسترش,تسهیل اصلاحات ویا اداره ی برنامه های مختلف آموزشی می باشد.
سیاست های اخیر آموزشی:
از سال 1997 تا 1999 با یک پروژه ی سه ساله بر اساس برنامه های عصر اطلاعات برای مدارس ابتدایی و دبیرستان یک سیستم آموزشی باز با هدف ایجاد پتانسیل خلاق برای قرن 21  به اجرا رد آمد.در این پروسه تمامی مدارس باید تا سال 1999 تحت افزار های لازم و دسترسی به اینترنت تا سال 2000 مجهز گردند.تا سال 2000 افزایش تعداد کاربران محیط ارتباط اطلاعاتی از طریق ساخت شبکه ی الکترونیک و اتصال به اینترنت درتمامی مدارس ابتدایی و دبیرستان اجرا می شود.اطلاعات از طریق اینترنت جمع آوری خواهند شد تا توانایی تحقیق را افزایش دهند و خلاقیت دانش آموزان شریک کند وشبکه به وسیله ی معلمان به کار خواهد افتاد.کارایی آموزش و تعلیم را افزایش دهد.جهت آمادگی برای جامعه ای که دارا ی سطح اطلاعات بالایی هستند,195 کلاس درس مجهز به مولتی مدیا در 16 دفتر آموزشی شهری و استانی و 180 دفتر منطقه ای آموزش خواهند شد.این تسهیلات تربیت معلمان را از نظر مهارتی د رجهت استفاده از سیستم های مولتی مدیا یاری می کند.
EDUNET
یک سیستم اطلاعات آموزشی محلی و رایگان است که کاربران نهایی, چون معلمان, دانش آموزان یا والدین آنها به راحتی اطلاعات آموزش را با کیفیت بالا از طریق اطلاعات کامپیوتری در یافت نمایند.
از جمله سیاست های آتی دولت ایران که در جهت نیل به تمرکز زدایی می توان نام برد موارد زیر هستند:
×     
اعطای قدرت اجرایی بیشتری به استانها و استقرار آموزش و پرورش نسبتا مستقل در استانها و تفویض بسیاری از مسئولیت های وزارت مرکزی به سازمانهای مذکور
×      از سالهای 1999 سیاست مدرسه سالار ی در جهت بهبود کیفیت آموزش و سیاست تمرکز زدایی آموزشی در ادارات انسانی و آموزش و پرورش به مورد اجرا گذاشته میشود
در ضمن,در این طرح,علاوه بر اعطای اختیارات بیشتر به مدارس,شورای معلمان,شورای دانش اموزان و انجمن های اولاء-مربیان تشکیل یافت.این طرح دربرنامه ریزی و اداره ی آموزش شامل والدین و دانش آموزان نیز میشود.نقطه ی قوت این طرح افزایش کمیت ثبت نام و حضور تعداد بیشتری از دانش آموزان در مدارس است.
از جمله مهمترین سیاست های آموزشی دولت ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی میتوان به موارد زیر اشاره کرد: باز نگری و اصلاح ساختار برنامه ریزی و برنامه های آموزشی و روز آمد نمودن آنها در جهت پاسخگویی به نیاز های بومی و رهیافت های جدید علمی تقویت و توسعه ی دوره های تحصیلات تکمیلی و ارتقاء کیفیت علمی آن در جهت تأمین اعضای هیئت علمی مراکز آموزشی و پژوهشی,رفع نیاز های تخصصی بخشهای مختلف و کاهش اعزام دانشجو به خارج از کشور راه اندازی و تقویت دوره ها و مراکز جدید آموزشی در علوم پایه و پیش رفته از قبیل زمینه های خاص در علوم پایه,تکنولوژی اطلاعاتی و بیوتکنولوژی ساماندهی و نهادینه نمودن سیاست آموزش استعدادهای خلاق د رمراکز آموزش عالی و وضع مقررات و ضوابط ویژه ی آموزشی و پژوهشی فراهم آوردن فرصت و افزایش دسترسی افراد با استعداد به مراکر دانشگاهی درسراسر کشور و حمایت از اقشار محروم جهت دستیابی به امکانات دانشگاهی و تکمیل تحصیلات عالی تقویت ارتباط,همبستگی و تطابق میان نظام آموزش عالی ,توسعه ی فناوری و بازار کار تأمین اعضای جدید هیئت علمی گسترش و تقویت آموزشهای کاربردی و فنی-حرفه ای با هماهنگی دستگاه های تولیدی و خدماتی ارتقاء کیفیت آموزشی
 

آموزش پیش دبستانی
 
ساختار آموزشی
در کره آموزش قبل از مدرسه توسط کودکستانها ارائه میشود.آموزش پیش از دبستان در سیستم آموزش رسمی گنجانده نمی شود.با این وجود از اهمیت زیادی برخوردار است و 27.7  درصد کودکان پیش مدرسه ای کره ای را با ن.محدودیت سنی 3 تا 5 ساله دربر میگیرد.چون این تعداد,تعدادکمی است دولت در جهت افزایش این درصد با توسعه ی منابع انسانی اقدام میکند.هدف از ایجاد آموزش کودکستان فراهم آوردن محیط مناسبی برای پرورش و تکامل کودک به وسیله ی فعالیت های جالب گوناگون و روشهای مختلف آموزش است.دوره ی پیش دبستانی دارای مباحثی از قبیل فیزیک,اجتماعی,مالی,زبان و پرسش گری از زندگی است.
آموزش پیش دبستان در ایران مشتمل بر دوره ی آموزش اختیاری یک ساله است که ویژه ی کودکان رده ی سنی 5 سال با هدف آمادگی کودکان جهت ورود به مراکز ابتدایی است.به دلیل اینکه 80 درصد شخصیت کودک ظرف 6 سال اولیه ی زندگی او شکل میگیرد از این رو آموزش و پرورش پیش دبستان از اهمیت ویژه ای برخوردار است.اولین ارتباطات انسانی-اجتماعی کودکان در دوران پیش دبستانی شکل میگیرد.در واقع پایه های اصلی اعتماد به نفس,مسئولیت پذیری,استقلال و خلاقیت کودکان در دوران پیش از دبستان استوار میگردد.از جمله برنامه های آموزشی پیش دبستانی برنامه های زیر است: برنامه های علمی و آموزشی که بر مشاهده و بازدید,آموزش زبان فارسی,ریاضیات مقدماتی,مفاهیم ابتدایی علوم و اعتقادات مذهبی مشتمل میگردد. فوق برنامه های آموزشی که بر صنایع دستی ,خمیر بازی ,بریدن و چسباندن اشیاء,نقاشی,بازی های فکری,قسه گویی,شعرخوانی و تمرینات بدنی مشتمل میگردد.
اهداف آموزش پیش دبستانی در ایران با پیش دبستانی کره دارای شباهتی است که آن تقویت احساس همکاری و شرکت کودکان در فعالیت های اجتماعی و حس مسئولیت پذیری آنان و در کل تکامل و پرورش کودکان برای دوره ی ابتدایی است.
یکی دیگر از اهداف این دوره در ایران تربیت کودکان در راستای اجرای اصول اسلامی در زندگی شخصی و اجتماعی است.افزایش مهارت های پایه ای کودکان و نیز آموزش زبان فارسی جهت تقویت خواندن,نوشتن,شنیدن و حرف زدن یکی دیگر از اهداف این دوره است.باید به این نکته نیز اشاره کرد که در ایران به دلیل وجود مناطق دوزبانه و اینکه مشکلاتی از قبیل عدم تسلط کافی در برقراری ارتباط به زبان فارسی وجود دارد هر ساله کلاس های آمادگی یک ماهه,قبل از شروع سال تحصیلی جدید در این مناطق تشکیل میگردد.
 

آموزش ابتدایی
 
ساختار آموزشی
قوانین مربوط به اموزش ابتدایی در کره در سال 1948 تصویب شد ولی به دلیل تبعات پس از جنگ کره تا سال 1953 آغاز نگردید.این قانون اینگونه بود که تمامی والدین موظف به فرستادن کودکان 6 تا 11 ساله ی خود به مقطع ابتدایی که به صورت رایگان ارائه میشود هستند.در سال 1952 ثبت نام کنندگان کم کم افزایش یافتند تا در سال 1971 به اوج خود یعنی 5 میلیون رسید.این افزایش به گونه ای بود که تعداد دانش آموزان برخی مدارس به ده هزار یا بیشتر هم رسید.حتی برخی مدارس در یک کلاس 90 دانش آموز را می گنجاندند.بسیاری از مدارس مجبور میشدند کلاسها را به صورت دو و یا حتی سه شیفته اداره کنند.از آغاز سال 1997 تعداد 3782986 دانش آموز در 107860 کلاس جای داده شدند که دارای 138670 معلم بودند.عمده ی معلمان ابتدایی فارغ التحصیل کالج های آموزشی 4 ساله هستند.اهداف مقطع ابتدایی در کره آموزش اصول اساسی لازم برای یک زندگی مدنی پربار میباشد که در این راستا 9 موضوع در این مقطع ارائه میشود به نام های:آموزش اخلاقی,زبان کره ای,مطالعات اجتماعی,ریاضیات,علوم طبیعی,آموزش فیزیک,موسیقی,هنرهای زیبا و هنرهای عملی.
اهداف آموزش ابتدایی در ایران نیز موارد زیر است: برقراری فضای مناسب آموزشی جهت پیشرفت اخلاقی و اعتقادی دانش آموزان پرورش استعدادها و خلاقیت های کودکان بهبود قدرت بدنی و جسمانی کودکان اموزش خواندن,نوشتن,محاسبه و برقراری معلشرت اجتماعی با سایر اعضای اجتماع آموزش مسائل بهداشت فردی و گروهی
برنامه های آموزشی که در این دوره ارائه میشود به شرح زیر است:
زبان فارسی(خواندن و درک کردن),تعلیمات اجتماعی,علوم هنری(نقاشی-خطاطی-کاردستی),علوم طبیعی و بهداشت,علوم ریاضی,ورزش و تربیت بدنی.
این دروس در هفته 24 ساعت ارائه میشوند که زمان هرکلاس درس 45 دقیقه است.
موضوعاتی که در این مقطع در نظام دو کشور ایران و کره ی جنوبی ارائه میشود مشابه بوده و اهداف تا حدی یکسان دارند.
 



 
 



 

ادامه نوشته

سواد رسانه ای توصیه های والدین در آموزش های مجازی

سواد رسانه ای

سواد رسانه‌ای مثل یک رژیم غذایی است که  هوشمندانه مراقب است که چه موادی مناسب هستند و چه موادی مضر؛ چه چیزی را باید مصرف کرد و چه چیزی را نه و یا این‌که میزان مصرف هر ماده بر چه مبنایی باید استوار باشد. سواد رسانه‌ای می‌تواند به مخاطبان رسانه‌ها بیاموزد که از حالت انفعالی و مصرفی خارج شده و به معادله متقابل و فعالانه‌ای وارد شوند که در نهایت به نفع خود آنان باشد. به دیگر سخن، سواد رسانه‌ای کمک می‌کند تا از سفره‌ی رسانه‌ها به گونه‌ای هوشمندانه و مفید بهره‌مند شویم.

سواد رسانه‌ای یک نوع درک متکی بر مهارت است و اگر قرار است از سفره‌ی رسانه‌ها انتخاب‌های دقیق و درستی داشته باشیم، آنگاه می‌توانیم بر نقش و جایگاه چنین مهارت‌هایی به‌طور خاص تأکید کنیم.

مثال اول: اگر در یک فیلم پسرکی ده‌ساله در حال دویدن باشد و در همان هنگام دویدن تبدیل به یک مرد چهل‌ساله ‌شود، برای کسی که فیلم زیاد دیده است، اتفاق عجیبی نیست. تماشاگر حرفه‌ای سینما می‌داند که رجوع به آینده- در این مثال 40 ساله شدن فرد مورد بحث- یا بازگشت به گذشته یک فرد یا یک موضوع، احتیاج به چهل سال انتظار ندارد. این امری بدیهی در سینماست که می‌تواند در یک پلان رخ دهد (فلاش فوروارد و فلاش‌بک).

اما دیدن چنین صحنه‌ای برای کسی که برای اولین‌بار است که فیلم می‌بیند، ممکن است ایجاد سردرگمی کند و لذا از خودش بپرسد آن پسرک چه شد؟ و این مرد چهل‌ساله کیست؟ اما تماشاگر حرفه‌ای سینما به‌تدریج به دانش و مهارت‌هایی مسلط شده که لازمه‌ی درک فیلم است و بر اثر آن، نمادهای و نشانه‌‌های دیداری در سینما را به‌خوبی می‌شناسد.

مثال دوم: اگر بخواهیم در کابین خلبان یک هواپیما بنشینیم و آن‌ را به پرواز درآوریم نیاز به مجموعه‌ای از مهارت‌ها داریم تا بتوانیم هواپیما را به‌ حرکت درآورده، به پرواز کشانده، کنترل کرده و به مقصد برسانیم. مگر غیر از این است؟

مسلط شدن به سواد رسانه‌ای هم مستلزم کسب آمیزه‌ای از مهارت‌هاست. با این تفاوت که در دو مثال‌ مربوط به سینما و هواپیما، زودتر به نقش مهارت‌های خاص پی می‌بریم. نداشتن مهارت‌های مربوط به زبان سینما به عدم درک فیلم می‌انجامد و نداشتن مهارت‌های مربوط به پرواز، به سقوط و مرگ منجر خواهد شد.

ممکن است بر این گمان باشیم که در استفاده از رسانه‌ها از مهارت‌های کافی برخوردار هستیم، در حالی‌که این‌جا، موضوع سواد رسانه‌ای می‌تواند به مهارت‌های یک ملوان تازه‌کار و یا یک ملوان ماهر شبیه باشد. ملوان تازه‌کار هم به دریا می‌رود اما ممکن است دیگر رنگ ساحل را نبیند. برخلاف ملوان تازه‌کار، ملوان ماهر ممکن است حتی در شرایطی که دریا توفانی است اصلاً عزم آب نکند و اگر هم برود، به‌خوبی می‌داند تا چه عمقی باید پیش رفت و چگونه با امواج مقابله و از آن‌ها عبور کرد و به ساحل بازگشت.

ضرورت سواد رسانه‌ای

تا این‌جا باید تا حدودی مشخص شده باشد که چرا به سواد رسانه‌ای نیاز داریم. امروز در دنیایی زندگی می‌کنیم که خواه ناخواه در شرایط اشباع رسانه‌ای قرار دارد. فضای پیرامون ما سرشار از اطلاعات است. به عنوان مثال وقتی تلفن همراه یک‌نفر به صدا درمی‌آید، این اطلاعات موجود در فضا است که پل ارتباط او با تماس‌گیرنده شده؛ یا زمانی‌که یک مودِم می‌تواند افراد را به جهان بی‌انتهای اینترنت بکشاند، نشانه‌ای دیگر است از همین شرایط حاکمیت اشباع رسانه‌ای بر جهان؛ و یا حالا که میلیون‌ها روزنامه و مجله و کتاب و خبرگزاری و شبکه‌‌ی تلویزیونی بر زمین و زمان می‌بارد، همه نیاز دارند به این‌که در برابر چنین فضایی، چتری بر سر بگیرند و یک رژیم مصرف اتخاذ کنند. همه نیاز دارند به این‌که در انتخاب‌هایشان بیشتر دقت کنند، درست مانند آنچه مردم در مورد تغذیه‌ی خودشان عمل می‌کنند. چون مردم اکنون باسوادتر شده‌اند، مراقب هستند که در غذایی که مصرف ‌می‌کنند چقدر کلسترول، ویتامین و یا مواد دیگر باید باشد؛ در فضای رسانه‌ای هم باید دانست چه مقدار باید در معرض رسانه‌های مختلف اعم از دیداری، شنیداری و نوشتاری بود و چه چیزهایی را از آن‌ها برداشت.

هدف سواد رسانه‌ای در نخستین گام‌های خود، تنظیم یک رابطه‌ی منطقی و مبتنی بر هزینه- فایده با رسانه‌ها است. به این معنا که در برابر رسانه‌ها چه چیزهایی را از دست می‌دهیم و چه چیزهایی را به دست می‌آوریم؟ و  باز به عبارت بهتر، در مقابل زمان و هزینه‌ای که صرف می‌کنیم، در نهایت چه منافعی به دست می‌آوریم؟ بنابراین یکی از اهداف اصلی سواد رسانه‌ای این است که استفاده مبتنی بر آگاهی و با فایده از سپهر اطلاعات را تأمین کند.

بد نیست یادآوری شود که تسلط به یک زبان خارجی، مهارت استفاده از رایانه و مهارت‌های استفاده از فضای سایبر هم که خودشان جزو مهارت‌های سواد رسانه‌ای به شمار می‌آیند، می‌توانند به بهره‌وری مناسب‌تر از مباحث سواد‌ رسانه‌ای موجود در سایت‌های مختص این مبحث در اینترنت کمک کنند.

 

گسترش فرهنگ غربی از طریق رسانه ها

 تولید و ارسال اطلاعات بی مصرف، آن هم به مقدار بسیار زیاد، ترویج خشونت، هرزه نگاری، حاصل یک تسلط فرهنگی بر جهان است که با تکیه بر همین ویژگی در رسانه ها صورت می گیرد. هر چند امروز در کشوری که ما زندگی می کنیم به جهت اعتقادهای دینی و مذهبی، این گونه موارد در برنامه های تلویزیون و رادیو تقریباً وجود ندارد؛ اما گسترش روزافزون اینترنت و شبکه های ماهواره ای و امکان دست رسی آسان به آن ها، نشان می دهد که یک فرهنگ جهانی و یا به عبارت بهتر، نوعی سلطه ی فرهنگی بر جهان در حال شکل گیری است و گروه های دارای نفوذ، در پی گسترش غلبه ی فرهنگی خود هستند.

در این میان نه تنها آمریکا، بلکه اکثر کشورهای سرمایه داری با ابزارهای مختلف به انتقال و گسترش فرهنگ خود در کشورهای جهان سوم می پردازند. از مد گرفته تا فیلم ها و سریال های تلویزیونی و ماهواره ای. آمریکا 150 هزار ساعت و فرانسه بیست هزار ساعت در سال برنامه ی تلویزیونی به کشورهای جهان سوم صادر می کنند، تا از این طریق به تغییر نظام ارزشی آن جوامع پرداخته و خود را به عنوان گروه مرجع معرفی کند و با ارایه ی برنامه های ماهواره ای بدتر از تلویزیون، مردم را از تفکر فعالانه به مصرف کنندگان فکری و ارزشی منفعل تبدیل کنند. در این میان کودکان را می توان مخاطبان ویژه ی رسانه ها نامید.

تحقیقات به طور مکرر نشان می دهند که در بسیاری از کشورها، کودکان وقت بیشتری را به تماشای تلویزیون اختصاص می دهند و تصورشان از جهان اطراف، طوری است که رسانه ها بازنمایی می کنند. امروزه رسانه ها مرز میان کودکی و بزرگسالی را محو کرده اند و جوانان زودتر به بلوغ جسمی رسیده و به سنین بزرگسالی و پیری می رسند.

اهداف و مزایای سواد رسانه ای

هدف عمده ی آموزش سواد رسانه ای این است که گیرندگان ارتباطات جمعی در فرآیند انتقال و کسب اطلاعات به شرکت کنندگان فعال و آزاد تبدیل شوند؛ نه این که حالتی ایستا، منفعل و تابع نسبت به تصاویر و ارزش هایی داشته باشند که در یک جریان یک طرفه از منابع رسانه ای انتقال پیدا می کنند. بنابراین مخاطب با آموختن سواد رسانه ای توانایی شناسایی پیام های مخرب را کسب کرده و می تواند نوعی رژیم مصرف رسانه ای را برای خود تنظیم کند. این مهارت هم چون یک رژیم غذایی عمل می کند که هوشمندانه مراقب است چه موادی مناسب هستند و چه موادی مضر؛ چه چیزی را باید مصرف کرد و چه چیزی را نه؛ و یا این که میزان مصرف هر ماده بر چه مبنایی باید استوار باشد. سواد رسانه ای می تواند به مخاطبان رسانه ها بیاموزد که از حالت یک مصرف کننده ی محض خارج شده و به صورتی فعالانه به گونه ای در جریان انتقال اطلاعات قرار گیرند که در نهایت به نفع آنان باشد.

زمانی که قرار است از رسانه ای خاص نظیر اینترنت، تلویزیون، ماهواره و. .. استفاده شود، شخص کاربر باید احساس کند که در این رابطه ی متقابل به منفعتی دست خواهد یافت. به بیان دیگر، شخص باید محاسبه کند که در قبال وقت و هزینه ای که صرف استفاده از این رسانه ها کرده است، چه چیزهایی را به دست آورده و چه چیزهایی را از دست داده است.

 

یکی دیگر از مزایای سواد رسانه ای این است که به افراد می آموزد در فضای موجود، رسانه ها اشباع از اطلاعاتی هستند که به برخی از آن ها به هیچ وجه نیازی نیست و شخص باید از پیام ها و اطلاعات اطراف، بر اساس نیازهایش استفاده کند تا دچار سردرگمی نشود. برای مثال، در صورتی که شخص از سواد رسانه ای مناسبی برخوردار باشد، می تواند با کم ترین هزینه و وقت به مطالب مورد نظر خود در اینترنت دست رسی پیدا کند؛ بدون این که به گشت زنی در سایت ها و پایگاه هایی مشغول شود که هیچ ربطی به موضوع مورد نظر وی ندارد. در جامعه ای که مردم از سواد رسانه ای بالایی برخوردارند، می دانند که به چه رسانه هایی مراجعه کنند و نیازهای خود را از کدام رسانه برطرف کنند و این خود باعث می شود که از سردرگمی و بی هدفی مخاطب جلوگیری شود.

 

شخصی که دارای سواد بهره گیری از رسانه هاست، در نحوه ی استفاده از رسانه ها به برنامه ریزی شخصی می پردازد و به اهمیت این برنامه ریزی واقف است. بدین معنا که توجه بیشتری به انتخاب و تماشای انواع مختلف برنامه ها داشته، به صورت مشخصی به استفاده از تلویزیون، رایانه، بازی های الکترونیکی، فیلم ها و دیگر رسانه ها پرداخته و میزان مصرف را کاهش می دهد. به عبارت دیگر، خود را ملزم می کند در استفاده از رسانه، جیره ی مصرف داشته باشد.

 چنین فردی در گام بعد به جنبه های نامحسوس تر رسانه ها توجه می کند و به پرسش ها و موضوعات عمیقی مانند چه کسی پیام های رسانه ای را می سازد؟ با چه اهدافی فرستادن پیام دنبال می شود؟ چه کسی از ارسال پیام سود می برد و چه کسی ضرر می کند؟ و. .. می پردازد. به بیان دیگر، در این مرحله با توجه به ویژگی های پیام دهنده، به گزینش پیام ها پرداخته و برخی از پیام های مطلوب را برگزیده و بقیه ی پیام ها را نادیده می گیرد. سپس با کمک برخی مهارت های لازم برای تماشای انتقادی به تجزیه و تحلیل و پرسش درباره ی چارچوب ساخت پیام و جنبه های جا افتاده در آن می پردازد. آن چه در این مرحله اهمیت دارد، شناخت حقایق و جنبه هایی از پیام است که حذف شده است. در این مرحله همچنین به نقد پیام های رسانه ای پرداخته می شود.

 در نهایت می توان گفت مخاطب با داشتن سواد رسانه ای در مواجهه با پیام های مختلف از رسانه ها و برای دریافت معنای حقیقی آن ها، دو مرحله ی گزینش گری و پردازش گری را باید پشت سر بگذارد. بدین ترتیب، سواد رسانه ای همانند فیلتری عمل خواهد کرد تا جهان متراکم از پیام، از لایه های فیلتر سواد رسانه ای عبور کرده و شکل مواجهه با پیام معنادار شود.